Omuz eklemi, insan vücudunun en geniş hareket açıklığına sahip eklemlerinden biridir. Kolun farklı yönlere hareket edebilmesini sağlayan bu kompleks yapı; kemikler, kaslar, tendonlar, bağlar, eklem kapsülü ve labrum adı verilen anatomik yapıların birbiriyle uyumlu çalışması sayesinde fonksiyon görür. Omuz ekleminin geniş hareket kabiliyeti günlük yaşamda önemli bir avantaj sağlarken aynı zamanda eklemi yaralanmalara, tendon sorunlarına ve instabiliteye karşı daha hassas hâle getirebilir.
Omuz ağrısı toplumda oldukça sık karşılaşılan kas-iskelet sistemi yakınmalarından biridir. Bazı hastalarda ağrı kısa süreli ve geçici olabilirken bazı durumlarda haftalar veya aylar boyunca devam edebilir. Özellikle gece uykudan uyandıran omuz ağrısı, kolu yukarı kaldırmakta güçlük, hareket sırasında takılma veya sürtünme hissi, omuzda kuvvet kaybı ve tekrarlayan omuz çıkıkları kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Omuz hastalıklarının tedavisinde öncelikle doğru tanının konulması gerekir. Hastanın öyküsü ve ayrıntılı fizik muayenenin yanı sıra gerekli durumlarda direkt radyografi, ultrasonografi, manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Tanının ardından hastanın yaşı, aktivite düzeyi, mesleği, spor alışkanlıkları, şikâyetlerinin süresi ve omuzdaki yapısal hasarın özellikleri değerlendirilerek kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur.
Her omuz hastalığı ameliyat gerektirmez. Pek çok omuz probleminde başlangıçta aktivite düzenlemesi, ilaç tedavileri, fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamaları ile kişiye özel egzersiz programları tercih edilebilir. Ancak uygun konservatif tedavilere rağmen şikâyetlerin devam ettiği veya cerrahi tedavinin gerekli olduğu belirli omuz hastalıklarında artroskopik cerrahi yöntemleri gündeme gelebilir.
Omuz artroskopisi, omuz ekleminin küçük cerrahi kesiler aracılığıyla kamera sistemi kullanılarak görüntülenmesine ve gerekli cerrahi işlemlerin gerçekleştirilmesine olanak sağlayan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Günümüzde rotator manşet yırtıklarından tekrarlayan omuz çıkıklarına, labrum yaralanmalarından bazı eklem içi problemlere kadar birçok omuz hastalığının cerrahi tedavisinde artroskopik tekniklerden yararlanılmaktadır.
İzmir'de omuz artroskopisi hakkında araştırma yapan hastaların en sık merak ettiği konular arasında ameliyatın hangi hastalıklarda uygulandığı, operasyonun nasıl gerçekleştirildiği, ameliyat sonrası iyileşme süresi, fizik tedavi süreci ve günlük yaşama ne zaman dönülebileceği bulunmaktadır.
Bu yazıda omuz artroskopisi; hasta değerlendirmesinden cerrahi uygulamalara, ameliyat sonrası rehabilitasyondan olası risklere kadar bilimsel ve güncel bilgiler doğrultusunda kapsamlı şekilde ele alınacaktır.
Omuz artroskopisi, omuz ekleminin iç yapılarının artroskop adı verilen ince bir kamera sistemi yardımıyla görüntülendiği cerrahi yöntemdir. Artroskop, küçük bir cerrahi giriş yoluyla omuz eklemine yerleştirilir. Kamera tarafından elde edilen görüntüler yüksek çözünürlüklü bir monitöre aktarılır ve cerrah eklem içerisindeki anatomik yapıları ayrıntılı olarak değerlendirebilir.
Artroskopik cerrahi sırasında yalnızca eklem içinin görüntülenmesi değil, gerekli durumlarda aynı seansta cerrahi tedavi de gerçekleştirilebilir. Kamera için oluşturulan girişe ek olarak cerrahi aletlerin kullanılabilmesi amacıyla birkaç küçük giriş noktası daha açılabilir. Bu girişlerden özel artroskopik cerrahi ekipmanlar kullanılarak gerekli işlemler gerçekleştirilir.
Omuz artroskopisi sırasında değerlendirilebilen başlıca anatomik yapılar şunlardır:
Artroskopik görüntüleme sayesinde cerrah, omuz içerisindeki anatomik yapıları büyütülmüş görüntü altında inceleyebilir. Belirlenen probleme göre yırtık dokuların onarılması, tendonların kemiğe yeniden tespit edilmesi, labrum tamiri veya diğer gerekli cerrahi işlemler uygulanabilir.
Bununla birlikte artroskopik cerrahinin her omuz problemi için uygun olmadığı unutulmamalıdır. Bazı hastalıklarda açık cerrahi veya farklı cerrahi yöntemler daha uygun olabilir. Bu nedenle cerrahi yöntem seçimi hastanın klinik özelliklerine ve mevcut patolojiye göre yapılmalıdır.
Artroskopik omuz cerrahisinin en önemli özelliklerinden biri, cerrahi işlemlerin geniş bir kesi yerine küçük giriş noktalarından gerçekleştirilebilmesidir. Bu nedenle artroskopi, minimal invaziv cerrahi yöntemler arasında değerlendirilir.
Artroskopik cerrahinin hastalığa ve gerçekleştirilen işleme bağlı olarak sağlayabileceği avantajlar arasında şunlar bulunabilir:
Ancak artroskopik yöntemin kullanılması, her hastanın çok kısa sürede iyileşeceği anlamına gelmez. Özellikle tendon ve labrum onarımlarında biyolojik iyileşmenin tamamlanması zaman gerektirir. Cerrahi kesilerin küçük olması ile onarılan dokunun iyileşme süresi birbirinden farklı kavramlardır.
Örneğin rotator manşet yırtığının artroskopik olarak onarılması sonrasında tendonun kemiğe biyolojik olarak kaynaması ve yeniden fonksiyon kazanması için belirli bir süre gerekir. Bu nedenle ameliyat sonrasında hekimin önerdiği hareket kısıtlamalarına ve rehabilitasyon programına uyulması önemlidir.
Omuz artroskopisi farklı omuz hastalıklarının cerrahi tedavisinde kullanılabilir. Hangi hastanın artroskopik cerrahi için uygun olduğu ise muayene ve görüntüleme bulguları sonucunda belirlenir.
Omuz artroskopisinin uygulanabileceği başlıca durumlar şunlardır:
Her hastalıkta cerrahi tedavi endikasyonu farklıdır. Bu nedenle yalnızca MR görüntüsünde bir yırtık veya anatomik değişiklik görülmesi, tek başına ameliyat kararı verilmesi için yeterli olmayabilir. Hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları, yaşadığı fonksiyon kaybı ve önceki tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilmelidir.
Rotator manşet, omuz ekleminin hareket ve stabilitesinde önemli rol oynayan dört temel kas-tendon ünitesinden oluşur. Bu yapılar humerus başını çevreleyerek omuz hareketleri sırasında eklemin dengeli biçimde çalışmasına katkıda bulunur.
Rotator manşet tendonlarında yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler, tekrarlayan zorlanmalar veya travmalar sonucunda kısmi ya da tam kat yırtıklar gelişebilir.
Rotator manşet yırtıklarında görülebilecek belirtiler arasında:
yer alabilir.
Rotator manşet yırtığı bulunan her hastaya ameliyat uygulanması gerekmez. Hastanın yaşı, yırtığın büyüklüğü, travmatik veya dejeneratif olması, tendon kalitesi, kaslarda yağlı dejenerasyon bulunup bulunmaması, aktivite düzeyi ve şikâyetlerin günlük yaşam üzerindeki etkisi tedavi kararında önemlidir.
Cerrahi tedavinin gerekli görüldüğü uygun hastalarda artroskopik rotator manşet tamiri gerçekleştirilebilir. İşlem sırasında yırtılan tendon değerlendirilir ve uygun cerrahi teknik kullanılarak kemiğe yeniden tespit edilir. Bu amaçla sıklıkla ankor adı verilen özel tespit materyallerinden yararlanılır.
Rotator manşet cerrahisinin başarısında yalnızca ameliyat tekniği değil, ameliyat sonrasındaki rehabilitasyon süreci de önem taşır. Tendonun kemiğe iyileşmesi zaman gerektirdiğinden hastanın kolunu hangi dönemde ve ne ölçüde hareket ettireceği yapılan cerrahi işlemin özelliklerine göre planlanmalıdır.
Omuz eklemi geniş hareket kabiliyeti nedeniyle vücudun çıkığa yatkın eklemlerinden biridir. Özellikle travmatik omuz çıkıkları sonrasında eklem stabilitesini sağlayan labrum, kapsül ve bağ yapılarında hasar gelişebilir.
İlk omuz çıkığından sonra bazı hastalarda omuz tekrar tekrar çıkabilir veya hastada omzunun çıkacakmış gibi olduğu bir güvensizlik hissi oluşabilir. Bu durum omuz instabilitesi olarak tanımlanabilir.
Tekrarlayan omuz çıkıkları özellikle:
önemli bir fonksiyonel sorun oluşturabilir.
Travmatik anterior omuz çıkıklarında sık karşılaşılan yaralanmalardan biri Bankart lezyonudur. Bankart lezyonunda omuz ekleminin ön-alt bölümündeki labrum yapısı hasar görebilir.
Uygun hastalarda artroskopik Bankart tamiri uygulanabilir. Cerrahi sırasında hasarlı labrum anatomik bölgesine yeniden tespit edilir ve gerekli durumlarda eklem kapsülüne yönelik işlemler gerçekleştirilebilir.
Ancak tekrarlayan omuz çıkıklarında yalnızca yumuşak doku hasarının değerlendirilmesi yeterli değildir. Glenoid kemik kaybı ve humerus başındaki Hill-Sachs lezyonunun özellikleri de cerrahi planlama açısından önem taşır. Belirgin kemik kaybının bulunduğu bazı hastalarda yalnızca artroskopik Bankart tamiri yeterli olmayabilir ve farklı cerrahi yöntemler gerekebilir.
Bu nedenle tekrarlayan omuz çıkıklarında tedavi planlaması kişiye özel yapılmalıdır.
SLAP lezyonu, omuz eklemindeki üst labrum bölgesinin ön ve arka yönlü yaralanmasını ifade eder. Bu bölge aynı zamanda biceps tendonunun uzun başının omuz eklemine tutunduğu anatomik alanla ilişkilidir.
SLAP lezyonları özellikle tekrarlayan baş üstü hareketlerin yapıldığı sporlarla ilgilenen kişilerde görülebilir. Bununla birlikte travmalar veya yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler sonucunda da gelişebilir.
Hastalarda:
gibi şikâyetler görülebilir.
SLAP lezyonlarının tedavisinde hastanın yaşı, aktivite düzeyi, lezyonun tipi ve eşlik eden diğer omuz problemleri dikkate alınır. Her SLAP lezyonu cerrahi tedavi gerektirmez. Cerrahi gereken hastalarda ise lezyonun özelliklerine göre artroskopik onarım veya biceps tendonuna yönelik farklı cerrahi yaklaşımlar değerlendirilebilir.
Bankart ve SLAP lezyonları omuz eklemindeki labrum yapısını ilgilendiren iki farklı yaralanmadır ancak anatomik yerleşimleri ve oluşma mekanizmaları farklılık gösterebilir.
Bankart lezyonu çoğunlukla travmatik anterior omuz çıkıkları ile ilişkilidir ve labrumun ön-alt bölümünü etkiler. Hastalarda tekrarlayan çıkık ve omuz instabilitesi ön planda olabilir.
SLAP lezyonu ise labrumun üst bölümünü ve biceps tendonunun uzun başının yapışma bölgesini ilgilendirir. Baş üstü hareketlerde ağrı ve performans kaybı daha belirgin olabilir.
Her iki patolojinin tanısında hastanın öyküsü, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilir. Kesin tedavi yaklaşımı lezyonun tipi ve hastanın bireysel özelliklerine göre belirlenir.
Omuz artroskopisinin bu farklı patolojilerin cerrahi tedavisinde kullanılabilmesi, yöntemin omuz cerrahisindeki önemli avantajlarından biridir.
Omuz sıkışma sendromu, omuz bölgesinde ağrıya neden olabilen klinik tablolardan biridir. Geleneksel olarak rotator manşet tendonlarının ve subakromiyal bursanın, omuzun özellikle yukarı kaldırılması sırasında subakromiyal alanda mekanik olarak sıkışmasıyla ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte günümüzde omuz ağrısının mekanizmasının çoğu zaman tek bir anatomik nedene indirgenemeyeceği ve rotator manşet tendonlarının dejeneratif süreçlerinin de önemli rol oynadığı bilinmektedir.
Omuz sıkışma sendromu veya subakromiyal ağrı sendromu bulunan hastalarda aşağıdaki yakınmalar görülebilir:
Bu tür şikâyetlerde öncelikle ağrının gerçek nedeninin belirlenmesi gerekir. Rotator manşet yırtıkları, kalsifik tendinit, biceps tendon problemleri, akromioklaviküler eklem hastalıkları ve boyun kaynaklı ağrılar benzer yakınmalara neden olabilir.
Tanı sürecinde ayrıntılı fizik muayene önemlidir. Gerekli durumlarda direkt radyografi, ultrasonografi veya MR incelemesinden yararlanılabilir.
Omuz sıkışma sendromunda tedavi çoğunlukla konservatif yöntemlerle başlar. Aktivite düzenlemesi, uygun ağrı kontrolü, fizik tedavi ve omuz çevresi kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler tedavinin temelini oluşturabilir.
Artroskopik subakromiyal dekompresyon ve akromiyoplasti geçmişte subakromiyal ağrı sendromunun cerrahi tedavisinde yaygın olarak uygulanmıştır. Ancak güncel bilimsel çalışmalar, izole subakromiyal ağrı sendromunda cerrahinin rutin olarak uygulanmasının gerekliliğinin dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Bu nedenle omuz sıkışma sendromunda ameliyat kararı yalnızca MR veya radyografi bulgularına göre verilmemelidir. Hastanın klinik bulguları, şikâyetlerinin süresi, fonksiyonel kayıp düzeyi, uygulanan konservatif tedaviler ve eşlik eden rotator manşet patolojileri birlikte değerlendirilmelidir.
Kalsifik tendinit, rotator manşet tendonlarının içerisinde kalsiyum birikimlerinin oluşmasıyla karakterize bir omuz hastalığıdır. En sık supraspinatus tendonunda görülmekle birlikte diğer rotator manşet tendonlarını da etkileyebilir.
Hastalığın seyri kişiden kişiye değişebilir. Bazı hastalarda kalsiyum birikimleri herhangi bir belirti oluşturmazken bazı hastalarda oldukça şiddetli omuz ağrısına neden olabilir.
Kalsifik tendinitte görülebilecek belirtiler şunlardır:
Kalsifik tendinit tanısında direkt radyografi önemli bir görüntüleme yöntemidir. Kalsiyum birikiminin büyüklüğü ve lokalizasyonu radyografilerde değerlendirilebilir. Ultrasonografi ve MR incelemeleri de gerekli durumlarda kullanılabilir.
Tedavi hastalığın dönemine ve hastanın şikâyetlerine göre planlanır. İlk aşamada cerrahi dışı yöntemler tercih edilebilir. Fizik tedavi, egzersiz programları ve uygun hastalarda farklı girişimsel tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Konservatif tedavilere rağmen uzun süre devam eden ve hastanın günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen dirençli vakalarda artroskopik cerrahi gündeme gelebilir.
Artroskopik işlem sırasında kalsifik birikimin bulunduğu bölge belirlenerek birikim temizlenebilir. İşlem sırasında rotator manşet tendonunun durumu da değerlendirilir. Kalsiyum birikiminin çıkarılması sonrasında tendonda oluşan defektin büyüklüğüne göre ek bir onarım gerekip gerekmediğine karar verilebilir.
Her kalsifik tendinit hastasının ameliyat edilmesi gerekmediğinden tedavi planının hastaya özel oluşturulması önemlidir.
Donuk omuz, tıbbi adıyla adeziv kapsülit, omuz ekleminde ağrı ve ilerleyici hareket kısıtlılığı ile karakterize bir hastalıktır. Hastalığın temel özelliklerinden biri hem hastanın kendi yaptığı aktif hareketlerin hem de muayene sırasında hekim tarafından yaptırılan pasif hareketlerin kısıtlanmasıdır.
Donuk omuzda özellikle dış rotasyon hareketindeki kısıtlılık belirgin olabilir.
Hastalık genellikle belirli evrelerden geçerek ilerler. Başlangıç döneminde ağrı ön planda olabilir. Zaman içerisinde hareket kısıtlılığı belirginleşebilir. Daha sonraki dönemde ise bazı hastalarda hareket açıklığı kademeli olarak yeniden artabilir.
Donuk omuz gelişimiyle ilişkili olabilecek bazı faktörler bulunmaktadır. Diyabet ve tiroid hastalıkları gibi bazı sistemik durumlarla birliktelik görülebilir. Ayrıca omuzun uzun süre hareketsiz kalmasına neden olan durumlar sonrasında da omuz sertliği gelişebilir.
Tedavide hastalığın evresine göre:
gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Hastaların önemli bir bölümünde cerrahi dışı tedavilerle zaman içerisinde iyileşme sağlanabilir. Ancak uzun süre devam eden ve uygun konservatif tedavilere rağmen ciddi hareket kısıtlılığı bulunan seçilmiş hastalarda artroskopik kapsüler gevşetme değerlendirilebilir.
Artroskopik kapsüler gevşetmede omuz ekleminde kalınlaşmış ve hareketi sınırlandıran kapsüler dokular kontrollü şekilde serbestleştirilir. Amaç eklem hareket açıklığının artırılmasına yardımcı olmaktır.
Bu hastalarda ameliyat sonrası rehabilitasyon özellikle önemlidir. Cerrahi ile elde edilen hareket açıklığının korunması için fizik tedavi ve egzersiz programının uygun zamanda başlatılması gerekebilir.
Biceps kasının uzun başına ait tendon, omuz eklemi içerisinden geçen anatomik yapılardan biridir. Biceps uzun baş tendonu, labrumun üst bölgesiyle yakın anatomik ilişki içerisindedir ve çeşitli omuz hastalıklarından etkilenebilir.
Biceps tendonuyla ilişkili problemler arasında:
bulunabilir.
Hastalar özellikle omuzun ön bölümünde ağrı tarif edebilir. Baş üstü aktiviteler, ağırlık kaldırma veya tekrarlayan omuz hareketleri şikâyetleri artırabilir.
Tedavi planı hastanın yaşı, aktivite düzeyi, tendon hasarının derecesi ve eşlik eden omuz problemlerine göre belirlenir.
Cerrahi tedavinin gerekli olduğu durumlarda biceps tendonuna yönelik farklı artroskopik işlemler uygulanabilir. Bunlar arasında biceps tenotomisi ve biceps tenodezi bulunur.
Tenotomi işleminde biceps uzun baş tendonu eklem içerisindeki bağlantısından serbestleştirilir. Tenodez işleminde ise tendon farklı bir anatomik bölgeye tespit edilir.
Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın yaşı, fiziksel aktivite beklentisi, kozmetik beklentileri ve eşlik eden patolojiler dikkate alınarak belirlenmelidir.
Omuz eklemi içerisinde çeşitli nedenlerle serbest kemik veya kıkırdak parçaları oluşabilir. Bu yapılar eklem içerisinde hareket ederek mekanik belirtilere yol açabilir.
Hastalarda:
gibi yakınmalar görülebilir.
Uygun hastalarda eklem içerisindeki serbest cisimler artroskopik yöntemle çıkarılabilir. Artroskopik kamera sistemi sayesinde eklem içerisindeki farklı bölgeler değerlendirilebilir ve serbest cisimlerin lokalizasyonu belirlenebilir.
Ancak serbest cisimlerin çıkarılması kadar bunların neden oluştuğunun belirlenmesi de önemlidir. Altta yatan kıkırdak hastalıkları veya diğer eklem patolojileri tedavi planlamasında dikkate alınmalıdır.
Omuz ekleminin yüzeyleri eklem kıkırdağıyla kaplıdır. Bu yapı eklem hareketlerinin düşük sürtünmeyle gerçekleşmesine yardımcı olur.
Travma, tekrarlayan yüklenmeler veya dejeneratif süreçler sonucunda kıkırdak hasarları gelişebilir. Kıkırdak lezyonlarının tedavisi hastanın yaşı, lezyonun büyüklüğü, derinliği, lokalizasyonu ve eşlik eden diğer omuz problemlerine göre değişebilir.
Artroskopi sırasında eklem kıkırdağı doğrudan görüntülenebilir ve lezyonun özellikleri değerlendirilebilir. Uygun hastalarda hasarlı veya instabil kıkırdak dokularına yönelik çeşitli işlemler uygulanabilir.
Ancak ileri derecede omuz eklemi kireçlenmesinde artroskopik cerrahinin etkinliği sınırlı olabilir. İleri glenohumeral osteoartriti bulunan hastalarda farklı cerrahi tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Dolayısıyla artroskopinin her kıkırdak problemi veya omuz kireçlenmesi için kesin bir çözüm olarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Omuz artroskopisinin uygulanıp uygulanmayacağı hastanın tanısına ve klinik durumuna göre belirlenir. Tek başına omuz ağrısının bulunması artroskopik cerrahi için yeterli bir gerekçe değildir.
Cerrahi tedavi değerlendirilirken şu faktörler dikkate alınabilir:
Özellikle cerrahi kararında hastanın klinik şikâyetleri ile görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
MR görüntülerinde bazı yapısal değişikliklerin görülmesi her zaman hastanın ağrısının doğrudan bu değişikliklerden kaynaklandığı anlamına gelmeyebilir. Özellikle yaşla birlikte rotator manşet tendonlarında asemptomatik değişiklikler görülebilir.
Bu nedenle yalnızca MR raporuna bakılarak ameliyat kararı verilmesi yerine hastanın ayrıntılı fizik muayenesinin yapılması ve görüntülerin klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Omuz ağrısı birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Ayrıca boyun omurgasından kaynaklanan bazı problemler de omuz bölgesinde ağrı oluşturabilir.
Bu nedenle ayrıntılı ortopedik muayene tanının temel aşamalarından biridir.
Muayene sırasında genel olarak:
değerlendirilebilir.
Hekim, hastanın şikâyetlerinin hangi hareketlerde arttığını ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğini de sorgular.
Özellikle travmatik yaralanmalarda yaralanmanın mekanizması önemli bilgiler sağlayabilir. Örneğin kol açık pozisyondayken meydana gelen omuz çıkığı ile ağır bir cismi kaldırırken gelişen ani omuz ağrısının altında farklı patolojiler bulunabilir.
Manyetik rezonans görüntüleme, omuzdaki yumuşak dokuların değerlendirilmesinde önemli bir görüntüleme yöntemidir.
MR ile:
hakkında bilgi edinilebilir.
Ancak her omuz ağrısında mutlaka MR çekilmesi gerektiği söylenemez. Görüntüleme yöntemi hastanın klinik durumuna göre seçilir.
Omuz instabilitesi veya bazı labrum patolojilerinde MR artrografi gibi ileri görüntüleme yöntemlerinden yararlanılması gerekebilir. Kemik kaybının ayrıntılı değerlendirilmesi gereken tekrarlayan omuz çıkıklarında bilgisayarlı tomografi de cerrahi planlamaya katkı sağlayabilir.
Görüntüleme sonuçlarının mutlaka klinik muayene ile birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Omuz artroskopisi planlanan hastanın ameliyat öncesinde genel sağlık durumunun değerlendirilmesi gerekir. Hazırlık süreci hastanın yaşına, mevcut hastalıklarına ve uygulanacak cerrahi işleme göre değişebilir.
Ameliyat öncesinde genel olarak:
Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların bu durumu mutlaka hekimlerine bildirmeleri gerekir. Bu tür ilaçların ameliyat öncesinde bırakılması veya düzenlenmesi kararı hasta tarafından bireysel olarak verilmemeli; ilgili hekimlerin değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
Diyabet, hipertansiyon, kalp hastalıkları veya diğer kronik sağlık sorunları bulunan hastalarda ameliyat öncesi hazırlık daha kapsamlı olabilir.
Omuz artroskopisi genellikle ameliyathane koşullarında ve uygun anestezi altında gerçekleştirilir. Kullanılacak anestezi yöntemi hastanın sağlık durumu, cerrahi işlemin kapsamı ve anestezi uzmanının değerlendirmesine göre belirlenir.
Cerrahi işlem genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşabilir:
1. Hastanın pozisyonlandırılması
Hasta cerrahi işleme uygun pozisyona alınır. Omuz artroskopisinde sıklıkla şezlong pozisyonu veya lateral dekübit pozisyonu kullanılabilir.
2. Cerrahi alanın hazırlanması
Omuz ve çevresi steril cerrahi kurallara uygun şekilde hazırlanır.
3. Artroskopik girişlerin oluşturulması
Artroskopun eklem içerisine yerleştirilmesi için küçük cerrahi girişler oluşturulur.
4. Eklem içinin değerlendirilmesi
Kamera sistemi kullanılarak eklem içerisindeki anatomik yapılar sistematik biçimde incelenir. Labrum, biceps tendonu, rotator manşet tendonları, kıkırdak yüzeyler ve diğer yapılar değerlendirilebilir.
5. Patolojiye yönelik cerrahi işlemin uygulanması
Hastanın tanısına göre rotator manşet tamiri, Bankart onarımı, labrum tamiri, biceps tendonuna yönelik işlemler veya diğer gerekli artroskopik cerrahi uygulamalar gerçekleştirilebilir.
6. Cerrahi işlemin tamamlanması
Gerekli kontroller yapıldıktan sonra artroskopik ekipmanlar çıkarılır ve küçük cerrahi girişler uygun şekilde kapatılır.
Omuz artroskopisinin süresi gerçekleştirilen işlemin türüne göre önemli ölçüde değişebilir. Basit bir artroskopik girişim ile geniş bir rotator manşet yırtığının tamiri aynı sürede tamamlanmayabilir.
Benzer şekilde ameliyat sonrası hastanede kalış süresi de yapılan cerrahi işlemin kapsamına, hastanın genel sağlık durumuna ve ameliyat sonrası klinik değerlendirmeye göre belirlenir.
Omuz artroskopisinde cerrahi başarı yalnızca ameliyatın teknik olarak tamamlanmasına bağlı değildir. Doğru hasta seçimi, doğru tanı, uygun cerrahi tekniğin belirlenmesi ve ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin hastaya özel planlanması tedavinin bütününü oluşturur.
Omuz artroskopisi sonrasında iyileşme süreci, gerçekleştirilen cerrahi işlemin türüne göre önemli ölçüde değişebilir. Bu nedenle omuz artroskopisi geçiren tüm hastalar için geçerli tek bir iyileşme takviminden söz etmek doğru değildir.
Örneğin yalnızca eklem içerisindeki belirli bir problemin değerlendirilmesi veya sınırlı bir cerrahi işlem uygulanması ile geniş bir rotator manşet yırtığının onarılması arasında rehabilitasyon açısından önemli farklılıklar bulunabilir. Benzer şekilde Bankart tamiri veya SLAP lezyonuna yönelik cerrahi sonrasında da onarılan dokunun korunmasına yönelik özel rehabilitasyon protokolleri gerekebilir.
Ameliyat sonrası dönemde temel amaçlar genel olarak şunlardır:
Rehabilitasyon programı hazırlanırken gerçekleştirilen ameliyatın türü, yırtığın büyüklüğü, doku kalitesi, hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve eşlik eden diğer sağlık sorunları dikkate alınır.
Bu nedenle başka bir omuz ameliyatı geçiren hastanın rehabilitasyon programının birebir uygulanması doğru olmayabilir.
Omuz artroskopisi minimal invaziv bir cerrahi yöntem olmakla birlikte sonuçta cerrahi bir işlemdir ve ameliyat sonrasında belirli düzeyde ağrı görülmesi beklenebilir.
Ağrının şiddeti;
göre değişebilir.
Özellikle ameliyatın ilk günlerinde ağrı daha belirgin olabilir. Zaman içerisinde dokuların iyileşmesiyle birlikte ağrının azalması beklenir.
Ameliyat sonrası ağrı kontrolünde hekim tarafından planlanan ilaç tedavileri ve uygun soğuk uygulamalar kullanılabilir. Bazı hastalarda anestezi ekibi tarafından bölgesel sinir blokları uygulanması da değerlendirilebilir.
Hastaların ağrı kesici ilaçları hekim önerileri doğrultusunda kullanması önemlidir. Özellikle ek hastalıkları bulunan veya düzenli ilaç kullanan hastaların kendi kendilerine ek ilaç kullanmamaları gerekir.
Ameliyat sonrasında beklenenden daha şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin şişlik, ateş, yara yerinde akıntı veya farklı bir klinik değişiklik ortaya çıkması durumunda ameliyatı gerçekleştiren sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir.
Omuz artroskopisi sonrasında kol askısı kullanımı, gerçekleştirilen cerrahi işleme göre değişebilir.
Rotator manşet tamiri, Bankart onarımı veya bazı labrum ameliyatları sonrasında onarılan dokuların korunması amacıyla belirli bir süre kol askısı kullanılması gerekebilir.
Askı kullanımının temel amaçları şunlardır:
Kol askısının kullanım süresi her hastada aynı değildir. Yapılan ameliyatın türü ve onarımın özellikleri bu süreyi etkileyebilir.
Hastaların "kendimi iyi hissediyorum" düşüncesiyle askıyı hekim önerisinden önce bırakması uygun olmayabilir. Benzer şekilde gereğinden uzun süre hareketsiz kalmak da bazı hastalarda eklem sertliği riskini artırabilir.
Bu nedenle askının ne zaman çıkarılacağı ve hangi hareketlere ne zaman başlanacağı cerrah ve rehabilitasyon ekibi tarafından belirlenmelidir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon, birçok omuz artroskopisi ameliyatından sonra tedavinin önemli bir parçasıdır.
Cerrahi işlem omuzdaki anatomik problemi düzeltmeyi amaçlarken rehabilitasyon süreci eklemin hareket açıklığının, kas kuvvetinin ve fonksiyonunun yeniden kazanılmasına yardımcı olur.
Rehabilitasyon süreci genel olarak farklı dönemlere ayrılabilir.
Ameliyat sonrası erken dönemde temel hedef, cerrahi olarak onarılan dokuların korunmasıdır.
Bu dönemde gerçekleştirilen ameliyata göre:
Ancak uygulanacak hareketler cerrahi işlemin türüne göre değişir.
Onarılan dokunun iyileşme süreci ilerledikçe kontrollü şekilde omuz hareket açıklığının artırılması hedeflenir.
Bu aşamada fizyoterapist eşliğinde veya hekim tarafından belirlenen program doğrultusunda pasif ve aktif yardımlı egzersizlerden yararlanılabilir.
Amaç omuz ekleminde sertlik gelişmesini önlerken aynı zamanda onarılan dokuları korumaktır.
Biyolojik iyileşmenin uygun aşamasında hasta kendi kaslarını kullanarak aktif hareketlere başlayabilir.
Bu dönemde hareket kalitesinin yeniden kazanılması ve omuz çevresindeki kasların kontrollü şekilde aktive edilmesi önemlidir.
Yeterli iyileşme sağlandıktan sonra rotator manşet ve skapula çevresindeki kasların güçlendirilmesine yönelik egzersizler programa eklenebilir.
Bu dönemde:
uygulanabilir.
Sporcular ve yüksek fiziksel aktivite gerektiren mesleklerde çalışan kişiler için rehabilitasyonun son aşamasında aktiviteye özgü egzersizler planlanabilir.
Spora dönüş kararı yalnızca ameliyatın üzerinden geçen süreye göre verilmez. Hastanın hareket açıklığı, kas kuvveti, omuz stabilitesi ve yaptığı sporun özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Artroskopik rotator manşet tamiri sonrasında iyileşmenin önemli bir bölümü tendonun kemiğe biyolojik olarak yeniden tutunması sürecidir.
Bu nedenle hasta ameliyattan kısa süre sonra ağrısının azaldığını hissetse bile tendonun tamamen iyileştiği düşünülmemelidir.
Rotator manşet onarımı sonrasında rehabilitasyon programını etkileyen faktörler arasında:
bulunabilir.
Geniş ve kronik rotator manşet yırtıklarında rehabilitasyon daha kontrollü ilerleyebilir. Küçük yırtıklarda ise farklı bir program uygulanabilir.
Ameliyat sonrası erken dönemde yapılan aşırı ve kontrolsüz hareketler onarılan tendona zarar verebilir. Buna karşılık gereğinden uzun süre hareketsiz kalmak da omuz sertliğine katkıda bulunabilir.
Bu nedenle rehabilitasyon sürecinde koruma ve hareket arasında uygun dengenin kurulması önemlidir.
Artroskopik Bankart tamiri genellikle tekrarlayan anterior omuz instabilitesinin cerrahi tedavisinde uygulanır.
Ameliyat sırasında hasarlı labrum ve kapsüler yapılar anatomik bölgesine yeniden tespit edilir. Cerrahi sonrasında onarılan dokuların iyileşebilmesi için erken dönemde belirli hareketlerin sınırlandırılması gerekebilir.
Özellikle omuzu çıkık mekanizmasına yaklaştırabilecek hareketler rehabilitasyonun erken dönemlerinde kontrollü olarak kısıtlanabilir.
Rehabilitasyon ilerledikçe:
Temas sporlarına veya yüksek riskli sportif aktivitelere dönüş kararı bireysel değerlendirme sonucunda verilmelidir.
Özellikle güreş, basketbol, hentbol, voleybol ve temas sporlarıyla ilgilenen hastalarda spora dönüş kriterlerinin dikkatli değerlendirilmesi önemlidir.
İşe dönüş süresi hastanın yaptığı işe ve gerçekleştirilen cerrahi işlemin türüne bağlıdır.
Masa başında çalışan bir hasta ile sürekli ağır yük kaldırması gereken bir çalışanın işe dönüş süresi aynı olmayabilir.
İşe dönüşü etkileyebilecek başlıca faktörler şunlardır:
Masa başı ve fiziksel yükün düşük olduğu işlere dönüş bazı hastalarda daha erken mümkün olabilirken ağır fiziksel işlerde çalışan hastalarda daha uzun bir rehabilitasyon süreci gerekebilir.
İşe dönüş kararının kişiye özel verilmesi gerekir.
Araç kullanmaya dönüş için hastanın aracı güvenli biçimde kontrol edebilmesi gerekir.
Kol askısı kullanan veya omuz hareketleri belirgin şekilde kısıtlı olan bir hastanın araç kullanması güvenli olmayabilir.
Araç kullanmaya dönüş değerlendirilirken:
gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
Özellikle sedatif etki gösterebilecek ağrı kesici ilaçlar kullanılırken araç kullanılmamalıdır.
Hastanın araç kullanmaya ne zaman başlayabileceği konusunda ameliyatı gerçekleştiren hekimin önerilerine uyması önemlidir.
Omuz ameliyatı sonrasında uyku, özellikle ilk haftalarda hastalar açısından zorlayıcı olabilir.
Ameliyat edilen omuz üzerine doğrudan yatmak erken dönemde ağrıyı artırabilir ve gerçekleştirilen cerrahi işleme bağlı olarak uygun olmayabilir.
Bazı hastalar yarı oturur pozisyonda veya sırt üstü yatarken daha rahat edebilir. Yastıklarla kolun desteklenmesi de konfor sağlayabilir.
Ancak uyku pozisyonu ve kolun desteklenme şekli gerçekleştirilen cerrahi işleme göre değişebileceğinden hastaya özel öneriler dikkate alınmalıdır.
Spora dönüş, özellikle genç ve aktif hastaların en sık merak ettiği konulardan biridir.
Ancak spora dönüş için kesin ve herkes için geçerli tek bir süre vermek mümkün değildir.
Spora dönüşü etkileyen faktörler arasında:
bulunur.
Örneğin hafif tempolu koşuya dönüş ile tenis, voleybol veya yüzme gibi yoğun omuz hareketi gerektiren sporlara dönüş aynı şekilde değerlendirilmez.
Temas sporlarında ise omuzun yeniden travmaya maruz kalma riski ayrıca dikkate alınmalıdır.
Spora dönüş kararında yalnızca "ameliyatın üzerinden kaç ay geçtiği" değil, fonksiyonel iyileşme kriterleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi omuz artroskopisinin de bazı riskleri ve komplikasyonları bulunmaktadır.
Bunlar arasında:
sayılabilir.
Komplikasyonların görülme olasılığı hastanın yaşı, genel sağlık durumu, yapılan ameliyat ve diğer bireysel faktörlere göre değişebilir.
Özellikle rotator manşet tamirinden sonra yeniden yırtılma riski; yırtığın başlangıçtaki büyüklüğü, tendon kalitesi, kasların durumu, hastanın yaşı ve biyolojik iyileşmeyi etkileyen faktörlerle ilişkili olabilir.
Tekrarlayan omuz çıkıkları nedeniyle gerçekleştirilen stabilizasyon ameliyatlarında ise yeniden instabilite gelişme riski hastanın yaşı, aktivite düzeyi, kemik kaybı ve spor türü gibi faktörlerden etkilenebilir.
Cerrahi öncesinde hastanın uygulanacak işlemin beklenen faydaları, alternatif tedavi yöntemleri ve olası riskleri konusunda bilgilendirilmesi önemlidir.
Omuz artroskopisinin sonucu yalnızca cerrahi tekniğe bağlı değildir.
Tedavi başarısını etkileyebilecek birçok faktör bulunmaktadır:
Özellikle rehabilitasyon sürecinde hastanın aktif katılımı önemlidir.
Hastanın kendisini iyi hissetmesi nedeniyle önerilenden erken ağır egzersizlere başlaması onarılan dokular açısından risk oluşturabilir. Bunun tersine, önerilen rehabilitasyon programının uygulanmaması da hareket kısıtlılığı ve kas zayıflığına neden olabilir.
Bazı hastalarda ilk cerrahi sonrasında farklı nedenlerle tekrar cerrahi müdahale gerekebilir.
Rotator manşet tendonunun yeniden yırtılması, tekrarlayan omuz instabilitesi, belirgin eklem sertliği veya farklı bir omuz patolojisinin gelişmesi yeniden cerrahi değerlendirmeyi gerektirebilir.
Ancak görüntüleme yöntemlerinde yeniden yırtık görülmesi her hastada otomatik olarak ikinci ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
Hastanın:
birlikte değerlendirilmelidir.
Revizyon cerrahileri, ilk ameliyatlara göre farklı teknik zorluklar içerebilir. Bu nedenle yeniden ameliyat kararı ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilmelidir.
İzmir'de omuz artroskopisi konusunda araştırma yapan hastalar genellikle uzun süredir devam eden omuz ağrısı, rotator manşet yırtığı, tekrarlayan omuz çıkığı, Bankart lezyonu, SLAP lezyonu veya diğer omuz problemleri nedeniyle ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurmaktadır.
Omuz hastalıklarında tedavinin ilk aşaması, şikâyetin kaynağının doğru şekilde belirlenmesidir.
İzmir'de omuz artroskopisi değerlendirmesi sırasında hastanın ayrıntılı öyküsünün alınması, fizik muayenesinin yapılması ve mevcut görüntüleme sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi önem taşır.
Hastanın daha önce çekilmiş MR, direkt radyografi veya bilgisayarlı tomografi görüntüleri bulunuyorsa bu görüntüler değerlendirme sırasında incelenebilir. Gerektiğinde ek görüntüleme yöntemleri planlanabilir.
Omuz artroskopisi kararı verilirken yalnızca görüntüleme raporunda yazan tanıya odaklanılmamalıdır. Hastanın yaşadığı fonksiyon kaybı, ağrının günlük yaşam üzerindeki etkisi ve daha önce uygulanan tedaviler de değerlendirilmelidir.
Omuz cerrahisi, omuz ekleminin kompleks anatomisi nedeniyle ayrıntılı değerlendirme ve kişiye özel tedavi planlaması gerektirir.
Doç. Dr. Kemal Kayaokay tarafından gerçekleştirilen omuz değerlendirmelerinde hastanın klinik öyküsü, fizik muayene bulguları ve görüntüleme sonuçları birlikte ele alınarak tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Omuz ağrısı bulunan her hastanın cerrahi tedaviye ihtiyacı yoktur. Uygun hastalarda öncelikle cerrahi dışı tedavi yöntemleri planlanabilir. Cerrahi tedavinin gerekli olduğu durumlarda ise hastalığın özelliklerine göre artroskopik veya diğer cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.
Rotator manşet yırtıkları, tekrarlayan omuz çıkıkları, Bankart lezyonları, SLAP lezyonları ve diğer omuz patolojilerinde tedavi planının hastaya özel oluşturulması önemlidir.
Omuz artroskopisi ameliyatlarının maliyeti gerçekleştirilecek cerrahi işlemin kapsamına göre değişebilir.
Fiyatlandırmayı etkileyebilecek faktörler arasında:
bulunabilir.
Örneğin artroskopik rotator manşet tamiri ile Bankart lezyonunun artroskopik onarımı farklı cerrahi işlemlerdir ve kullanılacak implant sayısı ile cerrahi gereksinimler değişebilir.
Bu nedenle muayene ve görüntüleme sonuçları değerlendirilmeden tüm hastalar için geçerli standart bir omuz artroskopisi fiyatından söz etmek mümkün değildir.
Hastanın öncelikle muayene edilmesi, tanının kesinleştirilmesi ve uygulanması planlanan cerrahi işlemin belirlenmesi gerekir. Tedavi planı oluşturulduktan sonra ameliyat süreci ve maliyet hakkında daha ayrıntılı bilgi edinilebilir.
Her omuz ağrısı ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Ancak bazı belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması uygun olabilir.
Özellikle:
durumunda ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Ani travma sonrasında omuzda şekil bozukluğu, ciddi hareket kaybı veya şiddetli ağrı gelişmesi durumunda ise acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Omuz artroskopisi, doğru endikasyonla ve uygun hastalarda birçok omuz patolojisinin cerrahi tedavisinde kullanılabilen önemli bir yöntemdir. Bununla birlikte başarılı bir tedavi süreci; doğru tanı, uygun hasta seçimi, cerrahi planlama ve ameliyat sonrası rehabilitasyonun bir bütün olarak değerlendirilmesini gerektirir.
Hayır. Omuz artroskopisi, büyük bir cerrahi kesi yerine küçük giriş noktalarından gerçekleştirilen minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Artroskop adı verilen kamera sistemi eklem içerisine yerleştirilir ve omuzdaki anatomik yapılar monitör üzerinden görüntülenir.
Cerrahi işlem sırasında gerekli durumlarda ek küçük girişler oluşturularak özel cerrahi aletler kullanılabilir. Rotator manşet yırtığı tamiri, Bankart lezyonu onarımı veya bazı labrum problemleri gibi birçok cerrahi işlem artroskopik yöntemlerle gerçekleştirilebilir.
Bununla birlikte her omuz hastalığı artroskopik yöntemle tedavi edilemeyebilir. Özellikle ileri kemik kaybı, ileri derecede eklem dejenerasyonu veya bazı kompleks patolojilerde farklı cerrahi yöntemlerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Omuz artroskopisinin süresi gerçekleştirilen cerrahi işlemin türüne ve kapsamına göre değişir.
Basit bir artroskopik değerlendirme veya sınırlı bir cerrahi işlem ile geniş bir rotator manşet yırtığının tamiri aynı sürede tamamlanmaz.
Cerrahi süreyi etkileyebilecek faktörler arasında:
yer alabilir.
Bu nedenle tüm omuz artroskopileri için standart bir ameliyat süresi vermek doğru değildir.
Omuz artroskopilerinde anestezi yöntemi hastanın genel sağlık durumu ve planlanan cerrahi işleme göre belirlenir.
Genel anestezi kullanılabileceği gibi bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrı kontrolüne yardımcı olmak amacıyla bölgesel sinir blokları da uygulanabilir.
Hangi anestezi yönteminin uygun olduğu, ameliyat öncesinde anestezi uzmanı ve cerrahi ekip tarafından değerlendirilir.
Hastanede kalış süresi gerçekleştirilen cerrahi işlemin kapsamına ve hastanın ameliyat sonrası durumuna göre değişebilir.
Bazı hastalar uygun klinik koşullarda aynı gün veya kısa süre içerisinde taburcu edilebilirken bazı hastaların gözlem amacıyla hastanede kalması gerekebilir.
Taburculuk kararı hastanın ağrı kontrolü, genel sağlık durumu, anestezi sonrası değerlendirmesi ve yapılan ameliyatın özellikleri dikkate alınarak verilir.
Artroskopik cerrahide kamera ve cerrahi aletlerin yerleştirildiği küçük giriş noktaları bulunur. Bu girişler cerrahinin sonunda uygun şekilde kapatılır.
Kullanılan kapatma yöntemi cerrahın tercihine ve cerrahi girişlerin özelliklerine göre değişebilir.
Yara bakımı ve pansuman konusunda hastanın kendisine verilen ameliyat sonrası önerilere uyması önemlidir.
Duş alma zamanı yara yerinin durumu ve kullanılan pansuman yöntemine göre değişebilir.
Cerrahi girişlerin doğrudan suyla temas etmesine ne zaman izin verileceği konusunda ameliyatı gerçekleştiren hekimin önerileri takip edilmelidir.
Yara bölgesinde kızarıklık, belirgin şişlik, kötü kokulu akıntı veya beklenmeyen bir değişiklik görülmesi durumunda sağlık ekibine bilgi verilmelidir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon birçok omuz artroskopisi sonrasında tedavinin önemli bir parçasıdır. Ancak uygulanacak program yapılan cerrahi işleme göre değişir.
Rotator manşet tamiri sonrasında tendonun korunmasına yönelik daha kontrollü bir rehabilitasyon uygulanabilirken farklı bir artroskopik işlem sonrasında hareket programı daha erken ilerletilebilir.
Bankart tamiri ve diğer stabilizasyon ameliyatlarında da onarılan yapıların korunmasına yönelik özel programlar uygulanabilir.
Rehabilitasyon protokollerinde hastanın cerrahi işlemi ve bireysel özelliklerine göre farklılıklar bulunduğu için programın kişiselleştirilmesi önemlidir.
Kolun kullanımına ne zaman başlanacağı yapılan ameliyatın türüne göre belirlenir.
Bazı basit günlük aktiviteler erken dönemde mümkün olabilirken rotator manşet veya labrum tamiri gibi onarım ameliyatları sonrasında belirli hareketlerin bir süre sınırlandırılması gerekebilir.
Hastanın ağrısının azalması, onarılan dokunun tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Bu nedenle hekimin ve rehabilitasyon ekibinin belirlediği programa uyulmalıdır.
Kol askısının kullanım süresi ameliyatın türüne göre değişebilir.
Özellikle:
sonrasında belirli bir süre askı kullanılması gerekebilir.
Askının süresi yırtığın büyüklüğü, onarımın özellikleri ve hastanın bireysel durumuna göre belirlenir.
Bu nedenle başka bir hastanın kullandığı askı süresini örnek almak doğru değildir.
Ağrının süresi ve şiddeti kişiden kişiye değişir.
İlk günlerde ameliyata bağlı ağrı daha belirgin olabilir. İyileşme ilerledikçe ağrının azalması beklenir.
Ancak rotator manşet tamiri gibi daha kapsamlı işlemlerde ağrı ve hassasiyetin tamamen düzelmesi daha uzun zaman alabilir.
Ağrının giderek artması, ateş, yara yerinde akıntı veya beklenmeyen şişlik gibi belirtiler ortaya çıkarsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Omuz ameliyatlarından sonra özellikle erken dönemde gece ağrısı görülebilir.
Hastaların yatış pozisyonu, cerrahi bölgedeki hassasiyet ve gün içerisindeki aktiviteler gece ağrısını etkileyebilir.
İyileşme ilerledikçe gece ağrısının azalması beklenir. Ancak ağrının giderek şiddetlenmesi veya yeni belirtilerle birlikte görülmesi durumunda değerlendirme gerekebilir.
Tedavi sonucunu etkileyen çok sayıda faktör bulunmaktadır.
Bunlar arasında:
yer alır.
Bu nedenle her hastaya aynı fonksiyonel sonuç garanti edilemez.
Tedavinin temel amacı ağrının azaltılması, omuz fonksiyonlarının iyileştirilmesi ve hastanın mümkün olan en yüksek aktivite düzeyine güvenli şekilde ulaşmasının sağlanmasıdır.
Rotator manşet yırtıklarının tedavisi yırtığın özelliklerine göre değişir.
Bazı hastalarda cerrahi dışı tedavilerle ağrı ve fonksiyon açısından belirgin iyileşme sağlanabilir. Bununla birlikte tam kat tendon yırtıklarında tendon dokusunun anatomik olarak kendiliğinden kemiğe yeniden yapışması beklenmez.
Cerrahi gerekip gerekmediğine karar verilirken:
birlikte değerlendirilir.
Güncel klinik kılavuzlarda rotator manşet yaralanmalarında tedavi seçiminin hasta özelliklerine ve yırtığın yapısına göre bireyselleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Hayır.
İlk kez omuz çıkığı yaşayan her hastaya otomatik olarak cerrahi uygulanmaz. Tedavi kararı hastanın yaşına, aktivite düzeyine, spor alışkanlıklarına ve tekrarlayan çıkık riskine göre belirlenir.
Tekrarlayan omuz çıkığı bulunan hastalarda ise labrum hasarının yanı sıra kemik kaybının değerlendirilmesi özellikle önemlidir.
Belirgin glenoid kemik kaybı veya önemli Hill-Sachs lezyonu bulunan bazı hastalarda yalnızca artroskopik Bankart tamiri yeterli olmayabilir. Böyle durumlarda farklı stabilizasyon yöntemlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
Artroskopik Bankart tamiri sonrasında hastaların önemli bir bölümünde omuz stabilitesinde iyileşme sağlanabilir. Ancak hiçbir cerrahi yöntemde tekrarlayan instabilite riskinin tamamen sıfır olduğu söylenemez.
Tekrar çıkık riskini etkileyebilecek faktörler arasında:
bulunabilir.
Bu nedenle omuz instabilitesinin cerrahi tedavisinde kemik ve yumuşak doku patolojilerinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Hayır.
SLAP lezyonlarında tedavi hastanın yaşına, şikâyetlerine, aktivite düzeyine ve lezyonun özelliklerine göre planlanır.
Cerrahi dışı tedavi seçenekleri uygun hastalarda ilk aşamada değerlendirilebilir.
Cerrahi gerekli olduğunda ise her hastaya aynı işlem uygulanmayabilir. Özellikle hastanın yaşı ve biceps tendonunun durumu dikkate alınarak SLAP tamiri veya biceps tenodezi gibi farklı seçenekler değerlendirilebilir.
Her omuz sıkışması veya subakromiyal ağrı tanısı alan hastada artroskopik ameliyat gerekli değildir.
Güncel yüksek kaliteli randomize çalışmalar, izole subakromiyal ağrı sendromunda artroskopik subakromiyal dekompresyonun plasebo cerrahisine kıyasla anlamlı ek klinik fayda sağlamadığını göstermiştir.
Bu nedenle günümüzde bu hasta grubunda rutin dekompresyon cerrahisi yerine öncelikle doğru tanının konulması ve cerrahi dışı tedavilerin değerlendirilmesi önem taşır.
Eşlik eden tam kat rotator manşet yırtığı veya farklı bir yapısal patolojinin bulunması ise tedavi yaklaşımını değiştirebilir.
Donuk omuz hastalarının önemli bir bölümü cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilebilir.
Fizik tedavi, kontrollü egzersiz, ağrı yönetimi ve uygun hastalarda enjeksiyon gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Uzun süre devam eden, belirgin hareket kısıtlılığına neden olan ve uygun konservatif tedavilere yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda artroskopik kapsüler gevşetme değerlendirilebilir.
Cerrahi sonrasında hareket açıklığının korunabilmesi için rehabilitasyon süreci önem taşır.
Özellikle rotator manşet tamirlerinden sonra yeniden yırtılma meydana gelebilir.
Risk;
gibi birçok faktörden etkilenebilir.
Yeniden yırtık tespit edilmesi her zaman ikinci bir ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Hastanın ağrısı, fonksiyon düzeyi ve beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.
Uygun rehabilitasyon sonrasında birçok hasta sportif aktivitelere dönebilir.
Ancak spora dönüş zamanı yapılan ameliyata ve spor dalına göre değişir.
Özellikle:
omuz eklemine farklı düzeylerde yük bindirir.
Bu nedenle spora dönüşün yalnızca belirli bir takvim süresine göre değil, hareket açıklığı, kas kuvveti, omuz stabilitesi ve spora özgü fonksiyonlar değerlendirilerek planlanması gerekir.
Omuz artroskopisi; rotator manşet yırtıkları, tekrarlayan omuz çıkıkları, Bankart lezyonları, bazı labrum ve biceps tendon patolojileri ile seçilmiş diğer omuz hastalıklarının cerrahi tedavisinde kullanılabilen modern bir yöntemdir.
Ancak omuz ağrısı bulunan her hastanın artroskopik cerrahiye ihtiyacı yoktur.
Tedavi sürecinin ilk ve en önemli basamağı doğru tanının konulmasıdır. Hastanın şikâyetleri ve ayrıntılı fizik muayene bulguları; radyografi, MR, ultrasonografi veya gerektiğinde bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Cerrahi kararı verilirken yalnızca görüntüleme raporundaki bulgular değil, hastanın:
da dikkate alınmalıdır.
Özellikle rotator manşet yaralanmalarında tendonun yapısı ve yırtığın özellikleri, omuz instabilitesinde ise labrum yaralanmasının yanı sıra glenoid ve humerus başındaki kemik kayıpları cerrahi planlama açısından önemlidir.
Doç. Dr. Kemal Kayaokay tarafından İzmir'de gerçekleştirilen omuz değerlendirmelerinde, hastanın klinik bulguları ve görüntüleme sonuçları birlikte ele alınarak kişiye özel tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Cerrahi tedavi gerektirmeyen hastalarda konservatif yöntemler planlanabilir. Artroskopik cerrahinin uygun olduğu hastalarda ise gerçekleştirilecek işlem mevcut omuz patolojisine göre belirlenir.
Omuz artroskopisi sonrasında tedavinin önemli bir diğer aşaması rehabilitasyondur. Özellikle rotator manşet, Bankart ve labrum onarımlarında cerrahi olarak onarılan dokunun biyolojik iyileşme sürecine saygı gösterilmesi gerekir.
Hastanın ameliyat sonrası önerilere uyması, rehabilitasyon programını düzenli şekilde takip etmesi ve ağır aktivitelere kontrollü olarak dönmesi tedavi sürecinin önemli parçalarıdır.
Sonuç olarak omuz artroskopisi, doğru hasta seçimi ve uygun cerrahi endikasyonla birçok omuz patolojisinin tedavisinde kullanılabilen etkili bir cerrahi yöntemdir. Bununla birlikte her hastanın tedavi süreci kişiye özeldir ve en uygun yaklaşım ayrıntılı ortopedik değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
Mozaikplasti Ameliyatı İzmirDiz ekleminde meydana gelen kıkırdak hasarları, bireyin yaşam kalitesini ciddi düzeyde etkileyebilen ortopedik problemler ...
Devamını Oku
PRP (Platelet Rich Plasma – Trombositten Zengin Plazma), hastanın kendi kanından elde edilen ve yoğun miktarda iyileştirici hücre ve büyüme faktörü iç...
Devamını Oku
Omuz eklemi, insan vücudunun hareket açıklığı en geniş eklemlerinden biridir. Günlük yaşamda kolun yukarı kaldırılması, uzanma, giyinme, kişisel bakım...
Devamını Oku