Omuz kuşağının önemli yaralanmalarından biri olan Klavikula çıkığı ameliyatı (Akromioklavikular çıkık), özellikle sporcularda, aktif yaşam süren bireylerde ve omuz üzerine düşme sonucu travma yaşayan kişilerde sık karşılaşılan ortopedik sorunlardan biridir. Köprücük kemiğinin (klavikula) dış ucunun kürek kemiğinin akromiyon çıkıntısıyla oluşturduğu akromioklavikular (AC) eklem, omuz hareketlerinin dengeli şekilde gerçekleşmesini sağlayan temel yapılardan biridir. Bu eklemde meydana gelen bağ yaralanmaları hafif burkulmalardan tam bağ kopmalarına kadar farklı şiddetlerde görülebilir. İleri derecede bağ hasarı geliştiğinde ise eklem stabilitesi kaybolur ve cerrahi tedavi gündeme gelir. Günümüzde Klavikula çıkığı ameliyatı İzmir (Akromioklavikular çıkık), gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde yüksek başarı oranlarıyla uygulanabilmektedir.
Omuz ağrısı, omuz üzerinde belirgin çıkıntı oluşması, kol hareketlerinde güç kaybı ve günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma gibi şikâyetlere yol açabilen akromioklavikular eklem çıkıkları, doğru zamanda değerlendirildiğinde başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir. Hastanın yaşı, mesleği, spor düzeyi, çıkığın derecesi ve beklentileri tedavi planını belirleyen en önemli faktörler arasında yer alır. Doç. Dr. Kemal Kayaokay, omuz cerrahisi alanındaki deneyimiyle her hastayı bireysel olarak değerlendirerek modern cerrahi tekniklerden yararlanmakta ve hastaların omuz fonksiyonlarını en üst düzeyde geri kazanmasını hedeflemektedir.
Akromioklavikular (AC) eklem, köprücük kemiğinin dış ucu ile kürek kemiğinin akromiyon adı verilen çıkıntısı arasında yer alan küçük ancak fonksiyonel açıdan son derece önemli bir eklemdir. Omuzun yukarı kaldırılması, öne uzanması, arkaya hareketi ve yük taşıma fonksiyonları sırasında bu eklem sürekli görev yapmaktadır.
Klavikula çıkığı olarak bilinen yaralanma aslında çoğu zaman kemiğin çıkması değil, bu eklemi bir arada tutan bağların kopması sonucunda oluşan instabilitedir. Yaralanmanın şiddetine bağlı olarak yalnızca akromioklavikular bağlar veya hem akromioklavikular hem de korakoklavikular bağlar zarar görebilir.
Bağ yaralanmasının derecesi arttıkça köprücük kemiği yukarı doğru yer değiştirir ve omuz üzerinde gözle görülebilen belirgin bir çıkıntı oluşur. Halk arasında "köprücük kemiği çıktı" olarak tarif edilen görüntünün temel nedeni budur.
Hafif yaralanmalarda istirahat ve fizik tedavi yeterli olabilirken, ileri dereceli çıkıklarda eklem stabilitesini yeniden oluşturabilmek için cerrahi tedavi gerekebilir.
Omuz kuşağı birçok kemik, bağ ve kasın birlikte çalışmasıyla fonksiyon görür. Akromioklavikular eklem de bu sistemin önemli parçalarından biridir.
Bu eklemin stabilitesini sağlayan başlıca yapılar şunlardır:
Özellikle korakoklavikular bağların tam kopması durumunda omuz kuşağının dengesi ciddi şekilde bozulur.
En sık mekanizma omuz üzerine doğrudan düşmedir.
Travma sırasında omzun dış kısmına gelen yüksek enerjili darbe bağlarda ani gerilmeye neden olur. Bağlar bu kuvvete dayanamazsa yırtılır ve klavikula yukarı doğru yer değiştirir.
Sık görülen nedenler arasında:
yer almaktadır.
Genç erişkin erkeklerde görülme sıklığı daha yüksektir.
Profesyonel sporcular omuz üzerine düşmeye daha fazla maruz kaldıkları için AC eklem yaralanmaları sık görülmektedir.
Özellikle;
yüksek risk grubunu oluşturur.
Sporcularda tedavi planı oluşturulurken yalnızca ağrının giderilmesi değil, spora güvenli dönüş süresi de dikkate alınır.
Tedavi planlamasında dünya genelinde en yaygın kullanılan sistem Rockwood sınıflamasıdır.
Genellikle ameliyat gerekmez.
Çoğunlukla cerrahi dışı tedavi uygulanır.
Hem AC hem CC bağları kopmuştur.
Bu grup en çok tartışılan hasta grubudur.
Tedavi;
gibi faktörlere göre belirlenmektedir.
Klavikula arkaya doğru yer değiştirir.
Cerrahi tedavi önerilir.
Belirgin yukarı yer değiştirme vardır.
Deltoid ve trapez kaslarında ayrışma oluşabilir.
Ameliyat gerektirir.
En nadir görülen yaralanmadır.
Klavikula aşağı doğru yer değiştirmiştir.
Yüksek enerjili travmalar sonucu gelişir.
Mutlak cerrahi endikasyonu vardır.
Yaralanma sonrasında belirtiler genellikle aniden başlar.
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
İleri dereceli çıkıklarda hastalar omuzlarında "basamak görüntüsü" tarif ederler.
Ortopedi uzmanı değerlendirmesinde şu bulgular araştırılır:
Fizik muayene çoğu zaman tanı açısından oldukça değerlidir.
Tanının doğrulanması için görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.
İlk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.
Karşı omuzla karşılaştırmalı grafiler değerlendirilebilir.
AC eklemi değerlendirmede özel açıyla çekilen grafidir.
Eşlik eden kırıkların değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Bağ yaralanmalarını, kas hasarlarını ve ek yumuşak doku problemlerini göstermede oldukça değerlidir.
Akromioklavikular eklem yaralanmalarında her hastaya ameliyat uygulanması gerekmez. Tedavi kararı; yaralanmanın derecesi, hastanın yaşı, günlük yaşam ihtiyaçları, yaptığı sporlar, mesleği ve omuzdan beklediği fonksiyon düzeyi dikkate alınarak bireysel olarak planlanır. Hafif dereceli bağ yaralanmaları çoğunlukla istirahat, omuz askısı, ilaç tedavisi ve fizik tedavi ile başarılı şekilde iyileşebilirken, ileri derecede instabilite oluşturan çıkıklarda cerrahi tedavi önerilmektedir.
Cerrahinin temel amacı yalnızca kemiği yerine yerleştirmek değildir. Asıl hedef, akromioklavikular eklemin anatomik yapısını yeniden oluşturarak omuzun uzun yıllar boyunca ağrısız ve stabil şekilde çalışmasını sağlamaktır.
Ameliyat aşağıdaki durumlarda önerilebilir:
Bazı Tip III yaralanmalarda ilk etapta cerrahi dışı tedavi tercih edilebilir. Ancak ağrının devam etmesi, güç kaybının sürmesi veya hastanın aktif yaşamına dönememesi durumunda cerrahi seçenek yeniden değerlendirilir.
Rockwood Tip III yaralanmalar, ortopedi pratiğinde en çok tartışılan akromioklavikular çıkık grubudur. Bu yaralanmalarda hem akromioklavikular hem de korakoklavikular bağlar kopmuştur; ancak klavikulanın yer değiştirme miktarı Tip IV ve Tip V kadar belirgin değildir.
Tedavi kararı verilirken aşağıdaki faktörler göz önünde bulundurulur:
Genç bireylerde omuzdan beklenen performans daha yüksek olduğundan cerrahi tedavi daha sık tercih edilebilir.
Aşağıdaki meslek gruplarında omuz stabilitesi büyük önem taşır:
Profesyonel veya yarı profesyonel sporcularda omuz stabilitesinin tam olarak sağlanması hedeflenir.
Omuz görünümünden rahatsız olan veya eski performansına eksiksiz dönmek isteyen hastalarda cerrahi daha uygun olabilir.
Akromioklavikular çıkık cerrahisinde amaç, klavikulayı normal anatomik konumuna getirerek kopan bağların görevini yeniden oluşturmak ve eklem stabilitesini sağlamaktır.
Günümüzde kullanılan modern teknikler sayesinde geçmişte uygulanan büyük açık ameliyatların yerini daha küçük kesilerle gerçekleştirilen anatomik rekonstrüksiyon yöntemleri almıştır.
Cerrahi planlama yapılırken şu kriterler değerlendirilir:
İlk üç hafta içerisinde yapılan ameliyatlar akut cerrahi olarak kabul edilir.
Bu dönemde bağ dokularının iyileşme potansiyeli daha yüksektir.
Cerrahi sırasında;
Erken dönemde yapılan cerrahilerde başarı oranları genellikle daha yüksektir.
Üç ila altı haftadan sonra yapılan cerrahiler kronik rekonstrüksiyon grubuna girebilir.
Bu dönemde bağlar iyileşme yeteneğini kaybettiğinden yalnızca kemiğin yerine oturtulması yeterli olmaz.
Çoğu zaman;
kullanılarak yeni bağ sistemi oluşturulur.
Bu nedenle kronik yaralanmaların cerrahisi teknik olarak daha karmaşıktır.
Tek bir cerrahi yöntem tüm hastalar için uygun değildir. Cerrah, hastanın ihtiyaçlarına göre en doğru tekniği belirler.
En sık kullanılan yöntemler şunlardır:
Günümüzde en çok tercih edilen yöntemlerden biridir.
Amaç, doğal korakoklavikular bağların anatomik yerleşimini yeniden oluşturmaktır.
Avantajları:
Modern omuz cerrahisinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bu yöntemde özel yüksek dayanımlı ip sistemleri ve küçük implantlar yardımıyla klavikula ile korakoid arasında stabilizasyon sağlanır.
Avantajları:
Özellikle kronik çıkıklarda uygulanmaktadır.
Greft olarak kullanılabilecek yapılar:
Bu yöntem doğal bağ fonksiyonunu taklit etmeyi amaçlar.
Hook plate uzun yıllardır kullanılan etkili yöntemlerden biridir.
Klavikulanın altına uzanan özel tasarımlı plak sayesinde eklem geçici olarak stabilize edilir.
Avantajları:
Dezavantajları:
Bu nedenle günümüzde uygun hastalarda anatomik rekonstrüksiyon teknikleri daha sık tercih edilmektedir.
Geçmiş yıllarda daha sık kullanılan yöntemlerden biridir.
Korakoklavikular vida yardımıyla stabilizasyon sağlanır.
Ancak;
gibi nedenlerle günümüzde daha sınırlı kullanım alanına sahiptir.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte birçok akromioklavikular çıkık artroskopik yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.
Artroskopide omuza yaklaşık 5–10 mm büyüklüğünde birkaç küçük kesi yapılır. Kamera sistemi sayesinde eklem içi ayrıntılı olarak görüntülenir ve özel cerrahi aletlerle bağ rekonstrüksiyonu gerçekleştirilir.
Ancak her hasta artroskopik cerrahi için uygun olmayabilir. Özellikle ileri derecede kronik çıkıklar veya ciddi kemik hasarının eşlik ettiği olgularda açık cerrahi tercih edilebilir.
| ÖzellikArtroskopik CerrahiAçık Cerrahi | ||
| Kesi Boyutu | Küçük | Daha büyük |
| Kas Hasarı | Daha az | Daha fazla |
| Kanama | Daha az | Bir miktar daha fazla |
| Eklem İçi Değerlendirme | Mümkün | Sınırlı |
| Kozmetik Sonuç | Daha iyi | İyi |
| İyileşme Süreci | Genellikle daha hızlı | Hastaya göre değişebilir |
Her iki yöntemde de uygun hasta seçimi yapıldığında başarılı sonuçlar elde edilebilir. Cerrahın deneyimi ve hastanın klinik özellikleri hangi tekniğin tercih edileceğinde belirleyici rol oynar.
Klavikula çıkığı ameliyatı öncesinde hastanın genel sağlık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir. Cerrahinin başarılı geçmesi kadar, ameliyat öncesi hazırlığın doğru yapılması da iyileşme sürecini doğrudan etkiler. Bu aşamada yalnızca omuz değerlendirilmez; hastanın kullandığı ilaçlar, kronik hastalıkları, anesteziye uygunluğu ve yaşam tarzı da göz önünde bulundurulur.
İlk muayenede fizik muayene bulguları ile birlikte röntgen, gerektiğinde manyetik rezonans (MR) ve bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri incelenerek en uygun cerrahi yöntem planlanır.
Cerrahi öncesinde genellikle aşağıdaki tetkikler istenir:
Özellikle ileri yaş hastalarda veya diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı gibi kronik rahatsızlıkları bulunan bireylerde multidisipliner değerlendirme yapılabilir.
Ameliyat öncesinde hastaların aşağıdaki önerilere uyması önemlidir:
Sigara kullanımı bağ ve tendon iyileşmesini olumsuz etkileyebileceğinden cerrahi başarısını azaltabilir.
Ameliyat süresi uygulanacak tekniğe göre değişmekle birlikte ortalama 60 ile 120 dakika arasında tamamlanmaktadır.
Süreyi etkileyen faktörler şunlardır:
Kronik rekonstrüksiyon ameliyatları, akut yaralanmalara göre biraz daha uzun sürebilir.
Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir. Bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrı kontrolünü kolaylaştırmak amacıyla bölgesel sinir bloğu da uygulanabilir.
Cerrahi sırasında temel hedefler şunlardır:
Artroskopik cerrahi uygulanıyorsa omuz eklemi aynı seansta ayrıntılı olarak incelenir ve eşlik eden diğer yaralanmalar da tedavi edilebilir.
Günümüzde birçok hasta ameliyatın aynı günü veya ertesi gün taburcu olabilmektedir.
Hastanede kalış süresi aşağıdaki durumlara göre değişebilir:
Çoğu hastada 24 saat içerisinde taburculuk mümkündür.
İlk gün omuz bölgesinde ağrı ve hafif şişlik görülmesi beklenen bir durumdur.
Bu dönemde uygulanabilecek öneriler:
Şiddetli ağrı, ateş veya aşırı şişlik gibi beklenmeyen durumlarda vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
İyileşme süreci uygulanan cerrahi tekniğe, hastanın yaşına, kemik ve bağ dokusunun kalitesine ve rehabilitasyon programına uyuma göre değişiklik gösterebilir.
Genel olarak aşağıdaki süreç beklenir:
Omuz askısı, bağların iyileşmesini desteklemek amacıyla ameliyat sonrası önemli bir destek sağlar.
Genellikle:
Askının ne zaman bırakılacağına yalnızca ortopedi uzmanı karar vermelidir.
Başarılı bir ameliyat kadar doğru rehabilitasyon programı da uzun dönem sonuçlar açısından büyük önem taşır.
Rehabilitasyon süreci genellikle dört aşamada planlanır.
Amaç bağların iyileşmesini sağlamaktır.
Bu dönemde:
Fizyoterapist eşliğinde omuz kontrollü şekilde hareket ettirilir.
Amaç eklem sertliğini önlemektir.
Hasta kendi kas gücüyle omuz hareketlerini yapmaya başlar.
Kas koordinasyonu yeniden geliştirilir.
Bu aşamada;
güçlendirilerek omuz stabilitesi artırılır.
Spora dönüş zamanı her hastada aynı değildir.
Yaklaşık süreler şu şekildedir:
| AktiviteOrtalama Süre | |
| Masa başı çalışma | 1–2 hafta |
| Hafif günlük aktiviteler | 3–6 hafta |
| Araç kullanımı | 4–6 hafta |
| Hafif egzersiz | 8–10 hafta |
| Fitness | 3–4 ay |
| Yüzme | 4–5 ay |
| Tenis | 5–6 ay |
| Temas sporları | 6–9 ay |
Spora dönüş kararı yalnızca geçen süreye göre değil; ağrı düzeyi, omuz hareket açıklığı, kas gücü ve klinik değerlendirme sonucuna göre verilmelidir.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi akromioklavikular çıkık ameliyatında da bazı riskler bulunmaktadır. Ancak deneyimli bir omuz cerrahı tarafından uygun teknikle gerçekleştirilen ameliyatlarda ciddi komplikasyon görülme olasılığı düşüktür.
Olası komplikasyonlar şunlardır:
Bu risklerin azaltılmasında uygun hasta seçimi, doğru cerrahi teknik ve düzenli rehabilitasyon büyük önem taşır.
Modern cerrahi teknikler ve doğru rehabilitasyon programı ile klavikula çıkığı ameliyatı, yüksek başarı oranlarına sahip bir tedavi yöntemidir. Uygun hastalarda omuz stabilitesi yeniden sağlanabilir, ağrı önemli ölçüde azalır ve günlük yaşam aktivitelerine dönüş mümkün olur.
Özellikle akut dönemde yapılan anatomik rekonstrüksiyonlarda, hastaların büyük kısmı omuz fonksiyonlarını başarılı şekilde geri kazanır. Profesyonel sporcuların önemli bir bölümü de uygun rehabilitasyon sonrasında eski performans seviyelerine dönebilmektedir.
Başarıyı etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
Uzun dönem takiplerde, uygun tedavi edilen hastalarda ağrısız omuz hareketleri ve yüksek hasta memnuniyeti oranları bildirilmektedir.
Hafif dereceli (Rockwood Tip I ve Tip II) akromioklavikular eklem yaralanmaları çoğunlukla cerrahi gerektirmeden iyileşebilir. Ancak ileri derecede bağ kopmalarında eklem stabilitesi bozulduğu için kendiliğinden anatomik olarak düzelmesi beklenmez.
Ameliyat sırasında genel anestezi uygulandığından hasta herhangi bir ağrı hissetmez. Ameliyat sonrasında görülebilecek ağrılar ise ilaç tedavisi ve soğuk uygulama ile büyük oranda kontrol altına alınabilir.
Kullanılan cerrahi tekniğe göre değişiklik gösterebilir. Artroskopik yöntemlerde kesiler oldukça küçük olduğundan izler genellikle daha az belirgindir. Açık cerrahide ise kesi hattı zamanla soluklaşır ve çoğu hastada kozmetik açıdan kabul edilebilir düzeye gelir.
İleri dereceli çıkıklarda tedavi edilmediği takdirde omuzda kalıcı şekil bozukluğu, güç kaybı, kronik ağrı, omuz hareketlerinde kısıtlılık ve özellikle ağır kaldırma sırasında fonksiyon kaybı gelişebilir. Ancak her çıkık ameliyat gerektirmez; tedavi kararı ortopedi uzmanı tarafından verilmelidir.
Kullanılan implant tipine göre değişir. Modern askı (suspansiyon) sistemlerinin önemli bir kısmı vücutta kalabilir. Hook plate gibi bazı implantların ise belirli bir süre sonra ikinci bir cerrahi ile çıkarılması gerekebilir.
Başarılı bir cerrahi ve uygun rehabilitasyon sonrasında tekrar çıkık görülme olasılığı düşüktür. Bununla birlikte yeni bir travma, erken dönemde aşırı yüklenme veya önerilen rehabilitasyon programına uyulmaması durumunda yeniden instabilite gelişebilir.
Evet. Cerrahi sonrası fizik tedavi, omuz hareket açıklığının geri kazanılması, kas kuvvetinin artırılması ve omuz stabilitesinin sağlanması açısından tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Araç kullanma süresi hastanın ağrı düzeyi, omuz kontrolü ve cerrahın önerilerine göre değişmekle birlikte çoğu hastada yaklaşık 4–6 hafta sonra değerlendirilebilir.
Masa başı çalışan hastalar, ağrılarının kontrol altına alınması ve omuz askısıyla rahat çalışabilmeleri durumunda genellikle 1–2 hafta içerisinde işlerine dönebilir. Ancak bu süre kişiye göre değişebilir.
Uygun cerrahi tedavi ve planlı rehabilitasyon sonrasında birçok sporcu eski performans seviyesine ulaşabilmektedir. Spora dönüş kararı; kas gücü, omuz hareket açıklığı ve klinik değerlendirme sonrasında verilmelidir.
Hayır. Klavikula çıkığında temel problem akromioklavikular eklemi oluşturan bağların yaralanmasıdır. Köprücük kemiği kırığında ise kemiğin bütünlüğü bozulmuştur. Her iki durumun tedavi planı birbirinden farklıdır.
Klavikula çıkığı (Akromioklavikular çıkık), özellikle omuz üzerine düşme sonucu gelişen ve günlük yaşam ile sportif aktiviteleri önemli ölçüde etkileyebilen bir yaralanmadır. Erken dönemde doğru tanı konulması ve yaralanmanın derecesine uygun tedavi planının oluşturulması, başarılı sonuçlar elde edilmesinde büyük önem taşır.
Hafif yaralanmalar çoğunlukla cerrahi dışı yöntemlerle tedavi edilebilirken, ileri dereceli çıkıklarda anatomik rekonstrüksiyona yönelik modern cerrahi teknikler sayesinde omuz stabilitesi yeniden sağlanabilmektedir. Günümüzde artroskopik ve açık cerrahi yöntemler, hastanın klinik durumuna göre seçilmekte; doğru rehabilitasyon programı ile birlikte yüksek hasta memnuniyeti ve başarılı fonksiyonel sonuçlar elde edilmektedir.
Doç. Dr. Kemal Kayaokay, omuz cerrahisi alanındaki deneyimiyle her hastayı ayrıntılı şekilde değerlendirerek, kişiye özel tedavi planı oluşturmayı ve hastalarının günlük yaşamlarına, işlerine ve sportif aktivitelerine güvenle dönmelerini hedeflemektedir.
Humerus kırığı ameliyatı, üst kol kemiğinde meydana gelen kırıkların cerrahi yöntemlerle tedavi edilmesini sağlayan ortopedik girişimlerden biridir. H...
Devamını Oku
Günümüzde diz, kalça ve omuz kireçlenmeleri (osteoartrit), spor yaralanmaları ve kıkırdak hasarlarında cerrahisiz çözüm arayışları giderek artıyor. Bu...
Devamını Oku
Kıkırdak dokusu, eklemlerimizin en önemli yapılarından biridir. Diz, kalça, omuz ve ayak bileği gibi eklemlerde kemiklerin birbirine sürtünmeden rahat...
Devamını Oku