Diz protezi ameliyatı; ileri derecede diz kireçlenmesi, eklem yüzeylerinin ciddi şekilde hasar görmesi ve diğer tedavi yöntemlerinin yeterli sonuç vermemesi durumunda uygulanan cerrahi tedavilerden biridir. Başarılı bir diz protezi ameliyatından sonra hastaların önemli bir bölümünde ağrının azalması, hareket kapasitesinin artması ve günlük yaşam aktivitelerinin kolaylaşması beklenir. Bununla birlikte diz protezleri ömür boyu sorunsuz kalacağı garanti edilen implantlar değildir. Zaman içerisinde protezin gevşemesi, aşınması, enfeksiyon gelişmesi, instabilite veya protez çevresinde kırık gibi nedenlerle yeniden cerrahi müdahale gerekebilir.
Daha önce yerleştirilen diz protezinin tamamının veya gerekli bölümlerinin çıkarılarak değiştirilmesine revizyon diz protezi ameliyatı adı verilir.
İzmir’de revizyon diz protezi ameliyatı planlanırken yalnızca mevcut protezin değiştirilmesi değil; protezin neden başarısız olduğunun belirlenmesi, kemik kaybının değerlendirilmesi, bağ dengesinin sağlanması ve enfeksiyon bulunup bulunmadığının araştırılması önem taşır.
Revizyon diz protezi, daha önce diz protezi ameliyatı geçirmiş bir hastada mevcut protezle ilişkili bir sorun ortaya çıktığında gerçekleştirilen yeniden protez cerrahisidir.
Her hastada protezin tamamının değiştirilmesi gerekmez. Sorunun niteliğine göre yalnızca belirli bir protez bileşeninin değiştirilmesi mümkün olabilir. Daha kapsamlı vakalarda ise femur ve tibia tarafındaki protez parçalarının çıkarılması ve yeni revizyon implantlarının yerleştirilmesi gerekebilir.
Revizyon ameliyatının kapsamını belirleyen temel faktör, ilk diz protezinin neden başarısız olduğudur.
Revizyon diz protezi, ilk kez gerçekleştirilen total diz protezi ameliyatına göre genellikle daha karmaşık bir cerrahidir. Çünkü cerrah daha önce ameliyat edilmiş bir eklemle çalışmaktadır. Kemik kaybı, skar dokusu, bağ problemleri, mevcut protezin çıkarılması sırasında oluşabilecek kemik defektleri ve enfeksiyon olasılığı cerrahi planlamayı etkileyebilir.
Diz protezinin revizyonunu gerektirebilecek tek bir neden yoktur. Protez başarısızlığı mekanik, biyolojik veya enfeksiyöz nedenlerle ortaya çıkabilir.
Başlıca nedenler şunlardır:
Bu nedenlerin birbirinden ayrılması tedavinin planlanması açısından önemlidir.
Revizyon diz protezinin önemli nedenlerinden biri protez bileşenlerinin zaman içerisinde kemiğe olan bağlantısının bozulmasıdır.
Bu durum aseptik gevşeme olarak adlandırılır.
Hasta özellikle yük verme sırasında diz ağrısından yakınabilir. Ağrı zaman içerisinde artabilir ve yürüme mesafesi azalabilir. Bazı hastalarda merdiven çıkma, ayağa kalkma veya uzun süre ayakta kalma sırasında şikâyetler belirginleşebilir.
Direkt grafiler başta olmak üzere görüntüleme yöntemleri protezin konumu ve kemik-protez ilişkisi hakkında bilgi sağlar. Gerektiğinde ileri görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilir.
Gevşemenin enfeksiyondan kaynaklanmadığından emin olunması ayrıca önemlidir. Çünkü enfeksiyona bağlı protez gevşemesi ile aseptik gevşemenin tedavi yaklaşımı birbirinden farklı olabilir.
Diz protezi sonrasında gelişebilecek en ciddi komplikasyonlardan biri periprostetik eklem enfeksiyonudur.
Enfeksiyon protez ameliyatından kısa süre sonra ortaya çıkabileceği gibi aylar veya yıllar sonra da görülebilir.
Hastalarda;
gibi belirtiler görülebilir.
Ancak her protez enfeksiyonunda belirgin ateş veya dışarıdan görülebilen enfeksiyon bulgularının bulunması şart değildir. Özellikle kronik enfeksiyonlar daha sinsi seyredebilir.
Tanı sürecinde klinik değerlendirme ile birlikte kan tetkikleri, görüntüleme ve gerekli hastalarda eklem sıvısından alınan örneklerin incelenmesi kullanılabilir.
Enfeksiyon nedeniyle gerçekleştirilen revizyon cerrahisi, aseptik nedenlerle gerçekleştirilen revizyonlardan farklı bir tedavi planı gerektirebilir. Bilimsel çalışmalar, enfeksiyon nedeniyle yapılan revizyonların yeniden enfeksiyon açısından aseptik revizyonlardan daha yüksek risk taşıdığını göstermektedir.
Diz protezi enfeksiyonlarında cerrahi yaklaşım hastaya, enfeksiyonun özelliklerine, etken mikroorganizmaya, yumuşak dokuların durumuna ve diğer klinik faktörlere göre belirlenir.
Uygun seçilmiş bazı hastalarda tek aşamalı revizyon uygulanabilir. Bu yöntemde enfekte protez çıkarılır, enfekte ve canlılığını kaybetmiş dokular temizlenir ve aynı cerrahi süreç içerisinde yeni protez yerleştirilir.
Diğer yaklaşım ise iki aşamalı revizyon diz protezidir.
İlk ameliyatta mevcut protez çıkarılır ve enfeksiyonlu dokular temizlenir. Gerekli durumlarda antibiyotik içeren kemik çimentosundan hazırlanmış geçici spacer kullanılabilir. Enfeksiyon kontrolü sağlandıktan sonra gerçekleştirilen ikinci ameliyatta kalıcı revizyon protezi yerleştirilir.
Tek veya iki aşamalı tedavi seçimi her hasta için aynı değildir. Güncel literatürde tek aşamalı revizyonun uygun seçilmiş hastalardaki rolüne ilişkin çalışmalar artmaktadır.
Revizyon diz protezi ameliyatlarının önemli teknik sorunlarından biri kemik kaybıdır.
Kemik kaybı;
gibi nedenlerle meydana gelebilir.
Kemik kaybının miktarı yeni protezin nasıl sabitleneceğini doğrudan etkiler.
Bu nedenle revizyon diz protezi ameliyatı yalnızca “eski protezi çıkarıp yenisini takmak” şeklinde değerlendirilmemelidir.
Cerrahinin önemli bölümlerinden biri, yeni implant için yeterli ve güvenilir mekanik desteğin oluşturulmasıdır.
Kemik defektinin büyüklüğüne ve yerine göre farklı rekonstrüksiyon yöntemlerinden yararlanılabilir.
Küçük kemik defektlerinde kemik çimentosu veya kemik grefti gibi yöntemler kullanılabilirken daha büyük defektlerde metal augmentler, metafizer cone veya sleeve sistemleri ve stem uzantılı revizyon protezleri gündeme gelebilir.
İleri derecede kemik kaybının bulunduğu vakalarda daha kapsamlı rekonstrüksiyon seçeneklerine ihtiyaç duyulabilir.
Kemik kaybının sınıflandırılmasında ortopedik cerrahide AORI (Anderson Orthopaedic Research Institute) sınıflaması yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bu sınıflama kemik defektinin boyutu ve çevre yapıları ne ölçüde etkilediğine göre cerrahi planlamaya yardımcı olur.
Bilimsel literatürde özellikle geniş metafizer kemik kayıplarında porous metal cone ve benzeri yapıların kullanımıyla ilgili olumlu kısa ve orta dönem sonuçlar bildirilmiştir. Bununla birlikte hangi yöntemin kullanılacağı hastanın kemik yapısı ve cerrahi bulgularına göre belirlenmelidir.
Ameliyat öncesinde mevcut diz protezinin neden başarısız olduğunun mümkün olduğunca net şekilde ortaya konulması amaçlanır.
Değerlendirme sürecinde hastanın önceki ameliyatları ve kullandığı protezler hakkında bilgi edinilir. Eski ameliyat raporlarının bulunması cerrahi planlama açısından yararlı olabilir.
Görüntüleme yöntemleriyle protezin pozisyonu, gevşeme bulguları, kemik kaybı ve çevre kemik dokular değerlendirilir.
Enfeksiyon şüphesi bulunuyorsa buna yönelik incelemeler gerçekleştirilir.
Ameliyat sırasında eski protez bileşenleri mümkün olduğunca çevredeki sağlıklı kemiğe zarar verilmeden çıkarılır. Ardından kemik ve yumuşak dokular değerlendirilir.
Yeni revizyon protezi için gerekli rekonstrüksiyon gerçekleştirilir.
Revizyon protezlerinde primer diz protezlerinden farklı olarak daha uzun stemler, metal augmentler veya kemik kaybını telafi etmek amacıyla farklı modüler sistemler kullanılabilir.
Başarılı bir diz protezi yalnızca kemik ve implanttan oluşmaz. Dizin çevresindeki bağ yapılarının dengesi de önemlidir.
Primer protezin başarısızlığı sırasında bağlarda yetersizlik oluşmuş olabilir. Bazı hastalarda ciddi instabilite bulunabilir.
Bu durumda standart protez sistemlerinin sağladığı stabilite yeterli olmayabilir.
Bağ yetersizliğinin derecesine göre daha yüksek kısıtlayıcılığa sahip revizyon protezleri kullanılabilir. İleri derecede bağ yetersizliği ve kemik kaybının birlikte bulunduğu bazı vakalarda menteşeli protez sistemleri gündeme gelebilir.
Amaç, mümkün olan en düşük kısıtlayıcılığa sahip fakat diz için yeterli stabilite sağlayabilecek protez tasarımının seçilmesidir.
Revizyon diz protezi ameliyatının süresi vakadan vakaya önemli ölçüde değişebilir.
Sadece belirli bir protez bileşeninin değiştirilmesi ile ileri derecede kemik kaybı ve enfeksiyon bulunan kompleks bir revizyon aynı kapsamda değildir.
Ameliyat süresini;
gibi faktörler etkileyebilir.
Bu nedenle hasta değerlendirilmeden standart bir ameliyat süresi vermek doğru değildir.
Ameliyat sonrası rehabilitasyon hastaya ve gerçekleştirilen rekonstrüksiyona göre planlanır.
Hastanın ayağa kaldırılması ve diz hareketlerine başlanması konusunda cerrahın belirlediği protokol uygulanır.
Bazı hastalar ameliyattan kısa süre sonra kontrollü şekilde yük verebilirken, ciddi kemik rekonstrüksiyonu yapılan hastalarda yük verme konusunda farklı sınırlamalar uygulanabilir.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinde temel hedefler;
Primer diz protezi ameliyatıyla karşılaştırıldığında revizyon cerrahisi sonrasında iyileşme süreci daha uzun ve değişken olabilir.
Her cerrahi girişimde olduğu gibi revizyon diz protezi ameliyatında da komplikasyon riski bulunmaktadır.
Olası komplikasyonlar arasında enfeksiyon, kanama, damar veya sinir yaralanmaları, pıhtı oluşumu, yara iyileşmesi problemleri, eklem sertliği, instabilite, protez çevresi kırık, protezin yeniden gevşemesi ve ilerleyen dönemde tekrar revizyon ihtiyacı sayılabilir.
Risk düzeyi hastanın yaşı, genel sağlık durumu, kemik kalitesi, enfeksiyon varlığı, daha önce geçirdiği ameliyatlar ve revizyonun kapsamına göre değişebilir.
Bu nedenle komplikasyon riskleri hasta özelinde değerlendirilmelidir.
Hayır.
Diz protezi bulunan bir hastada ağrı olması doğrudan revizyon ameliyatı gerektiği anlamına gelmez.
Öncelikle ağrının kaynağı araştırılmalıdır.
Ağrı protezden kaynaklanabileceği gibi kalça veya bel bölgesindeki hastalıklar, kas ve tendon problemleri ya da başka nedenlerle de ilişkili olabilir.
Revizyon ameliyatı için mümkün olduğunca tanımlanabilir bir başarısızlık nedeninin ortaya konulması önemlidir.
Sadece açıklanamayan ağrı nedeniyle gerçekleştirilecek revizyon cerrahisinde beklenen sonucun elde edilmesi daha güç olabilir.
Hastanın durumuna göre tetkikler değişebilir.
Genellikle öncelikle ayrıntılı fizik muayene ve direkt grafilerden yararlanılır.
Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi gibi ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Enfeksiyon açısından şüpheli hastalarda kan tetkikleri ve eklem sıvısının incelenmesi gerekebilir. Eklemden alınan sıvıda hücre sayımı, mikrobiyolojik kültür ve diğer yardımcı testlerden yararlanılabilir.
Amaç revizyon ameliyatına karar vermeden önce başarısızlığın nedenini mümkün olduğunca doğru belirlemektir.
Bazı hastalarda daha önce revizyon diz protezi yapılmış olmasına rağmen ilerleyen yıllarda tekrar problem gelişebilir.
Bu durumda re-revizyon diz protezi gündeme gelebilir.
Ancak her yeni ameliyat kemik stoğu, bağ yapıları ve yumuşak dokular açısından cerrahiyi daha karmaşık hale getirebilir.
Bu nedenle re-revizyon vakalarında ayrıntılı cerrahi planlama özellikle önem taşır.
İzmir’de revizyon diz protezi konusunda değerlendirme yapılırken hastanın yalnızca güncel röntgenleri değil, mümkünse önceki ameliyatlarına ait bilgiler de incelenmelidir.
Önceki ameliyat tarihi, kullanılan protezin tipi, ameliyat sonrasında enfeksiyon yaşanıp yaşanmadığı, ağrının ne zaman başladığı ve şikâyetlerin zaman içerisindeki değişimi tanısal açıdan değerli bilgiler sağlayabilir.
Özellikle enfeksiyon şüphesinin cerrahi öncesinde değerlendirilmesi önemlidir.
Revizyon cerrahisindeki temel yaklaşım, protezin neden başarısız olduğunu belirlemek ve bu nedene yönelik bir cerrahi strateji oluşturmaktır.
İzmir revizyon diz protezi ameliyatı araştıran hastaların primer diz protezi ile revizyon diz protezi arasındaki farkı bilmesi önemlidir.
Primer diz protezinde cerrah ilk kez ameliyat edilen kemik yüzeyleri üzerinde çalışırken revizyon cerrahisinde daha önce ameliyat edilmiş bir diz söz konusudur.
Eski implantların güvenli şekilde çıkarılması, mevcut kemik kaybının rekonstrüksiyonu, eklem seviyesinin yeniden oluşturulması, dizilim ve rotasyonun düzenlenmesi ve bağ dengesinin sağlanması gerekir.
Bu nedenle revizyon diz protezi ameliyatı kişiye özgü planlanması gereken kompleks bir ortopedik cerrahi girişimdir.
Revizyon cerrahisinin temel amacı yalnızca eski protezi yenisiyle değiştirmek değildir.
Cerrahi tedavide;
ağrının nedenini ortadan kaldırmak, stabil bir diz oluşturmak, ekstremite dizilimini düzeltmek, mümkün olan eklem hareket açıklığını sağlamak ve hastanın günlük yaşam fonksiyonlarını geliştirmek hedeflenir.
Bununla birlikte revizyon diz protezi ameliyatının sonucu hastanın mevcut kemik ve yumuşak doku durumu, revizyon nedeni, enfeksiyon varlığı ve daha önce geçirdiği cerrahiler gibi birçok faktöre bağlıdır.
Bu nedenle her hasta için elde edilebilecek sonuç ve iyileşme süreci farklı olabilir.
Menisküs yırtığı tedavisi; yırtığın tipi, hastanın yaşı ve günlük aktivite düzeyine göre planlanır. Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirmez ve uygun...
Devamını Oku
Donuk Omuz (Frozen Shoulder): Sabır ve Doğru Tedavi ile Hareket ÖzgürlüğüOmuz ağrısı nedeniyle kolunuzu kaldıramıyor, ceket giyemiyor, saçınızı taraya...
Devamını Oku
Humerus kırığı ameliyatı, üst kol kemiğinde meydana gelen kırıkların cerrahi yöntemlerle tedavi edilmesini sağlayan ortopedik girişimlerden biridir. H...
Devamını Oku