Rotator Cuff Yırtığı: Belirtiler, Tanı ve Tedavi

💡 Rotator cuff nedir?

Omuz eklemini saran supraspinatus, infraspinatus, subscapularis ve teres minor tendonlarının oluşturduğu “manşet” yapısıdır; kolu kaldırma ve döndürmeden sorumludur. Yukarıdan bir şey alma, alna/enseye uzanma ve sırt bölgesine el götürme hareketlerini mümkün kılar.

💥 Rotator cuff yırtığı nasıl oluşur?

• Dejeneratif (en sık): Yaşla birlikte tendon kalitesinin azalması, tekrarlayıcı kullanım, omuz sıkışma (impingement) sendromu.
• Akut travma: Düşme, ağır yük kaldırma, kola ani çekilme.
• Tipler: Parsiyel (kısmi) veya tam kat yırtık.

🎯 Kimlerde daha sık?

• 40 yaş üstü ve el-üstü (overhead) aktiviteleri sık yapanlar (boyacı, berber, yüzücü, tenisçi),
• Uzun süre araç kullananlar veya omuzu tekrarlayıcı zorlayan meslek grupları,
• Sigara kullanımı, diyabet, hiperkolesterolemi gibi metabolik sorunları olanlar,
• Önceden omuz sıkışması/impingement öyküsü bulunanlar.

📞 Ne zaman doktora başvurmalı?

• 2–3 haftayı aşan omuz ağrısı ve gece ağrısı,
• Travma sonrası kolu kaldıramama veya belirgin güç kaybı,
• Günlük işleri belirgin etkileyen kısıtlılık.

🔍 Tanı: Muayene ve görüntüleme

• Muayene testleri: Jobe/Empty-Can, External Rotation Lag, Lift-Off vb.
• USG: Dinamik ve hızlı; tendinopati, bursal sıvı ve bazı parsiyel yırtıkları gösterebilir.
• MR (en sık tercih edilen): Yırtığın lokasyonu, boyutu, retraksiyon ve yağlı dejenerasyonu değerlendirir.
• Röntgen: Akromion tipi, kalsifikasyon ve eşlik eden artroz gibi kemik yapıları gösterir.

📝 Yırtık tipleri (kısa sınıflama)

• Parsiyel: Artiküler yüz (PASTA), bursal yüz, intratendinöz.
• Tam kat: Küçük (<1 cm), orta (1–3 cm), büyük (3–5 cm), masif (>5 cm veya ≥2 tendon).
• Eşlik eden patolojiler: Biseps tendinopatisi/instabilitesi, akromioklaviküler eklem sorunları.

🩺 Tedavi seçenekleri (kişiye özel plan)

Tedavi; yaş, aktivite düzeyi, yırtık tipi/boyutu ve semptom şiddetine göre planlanır.

Ameliyatsız tedavi (çoğu hastada ilk basamak)

• Aktivite düzenleme + kısa süreli kol askısı,
• İlaçlar: Kısa dönem NSAID/analjezik (mide–böbrek riskleri bireysel değerlendirilir),
• Fizik tedavi–rehabilitasyon: Ağrı kontrolü, skapular mekaniğin düzenlenmesi, kapsül esnekliği, rotator cuff ve skapular stabilizatörlerin güçlendirilmesi,
• Enjeksiyonlar: Subakromiyal kortikosteroid (kısa dönem ağrı/ödem kontrolü),
• Biyolojik tedaviler (seçilmiş olgularda): PRP veya kemik iliği kökenli hücresel konsantreler; kanıt düzeyi endikasyona göre değişir, karar bireyselleştirilir.

Ameliyatsız yaklaşımla birçok parsiyel ve küçük/orta yırtıkta anlamlı rahatlama sağlanabilir. Hastanın yaşı, mesleği ve günlük aktivite düzeyi tedavi seçiminde belirleyicidir.

Cerrahi (artroskopik onarım)

Önerilen durumlar:

• Tam kat yırtık ve belirgin fonksiyon kaybı,
• Akut travmatik yırtık (özellikle genç–aktif hastalar),
• 6–12 hafta etkin konservatif tedaviye rağmen süren ağrı/güçsüzlük,
• Büyük veya ileri retrakte yırtıklar, eşlik eden biseps instabilitesi.

Nasıl yapılır?

Tamamen artroskopik (kapalı) teknikle yırtık kenarları tazelenir; tendon ankorlarla kemik yatağına sabitlenir (tek sıra/çift sıra/suture-bridge). Gerekirse akromioplasti ve biseps tenodez/tenotomi eklenebilir.

🚶 Rehabilitasyon (genel çerçeve)

• 0–4/6. hafta: Askı, pasif–yardımlı hareketler; ağrı kontrolü,
• 6–12. hafta: Aktif hareket ve kademeli güçlendirme,
• 3.–6. ay: Fonksiyonel aktiviteler ve spora dönüş (yırtık boyutu/doku kalitesi ve programa uyuma göre değişir).

⚖️ Ameliyatsız vs. Cerrahi: Kısa karşılaştırma

❓ SSS