Donuk Omuz Nedir? Tedavisi ve Kapalı Omuz Ameliyatı

📌 Donuk Omuz Nedir?

Omuz eklemi, kol kemiği (humerus) ile kürek kemiği (skapula) arasında bir top–yuva eklemidir. Eklemi çevreleyen “eklem kapsülü” adı verilen bağ dokusu, eklemi adeta bir balon gibi sarar.

🚨 Donuk Omuz Hangi Belirtilere Yol Açar?

Şikâyetler genellikle yavaş yavaş başlar ve haftalar–aylar içinde artar:

• Omuzda künt, derin ağrı
• Özellikle gece ağrısı ve uykudan uyandıran sızlama
• Giderek artan hareket kısıtlılığı
• Özellikle: Kolun yana kaldırılması, Kolun yukarıya (baş üstüne) uzatılması, Sırtı kaşıma, sütyen kopçasına uzanma, arka cebine uzanma gibi geriye döndürme hareketlerinde belirgin kısıtlılık

Muayenede hem hastanın kendi yaptığı hareketlerde (aktif hareket) hem de hekim tarafından hareket ettirildiğinde (pasif hareket) belirgin kısıtlılık olması donuk omuz için tipiktir.

⏳ Donuk Omuzun Evreleri

1. Evre: “Donma” (Freezing) Dönemi

   • Omuz ağrısı giderek artar.
   • Özellikle gece ağrıları belirgindir.
   • Hareket açıklığı her geçen gün biraz daha azalır.
   • Bu dönem 6 hafta ile 9 ay arasında sürebilir.

2. Evre: “Donmuş” (Frozen) Dönem

   • Ağrı bir miktar azalabilir; ancak sertlik ve hareket kısıtlılığı çok belirgindir.
   • Kolu yukarı kaldırmak, arkaya götürmek çok zor hale gelir.
   • Bu dönem genellikle 4–6 ay kadar sürer.

3. Evre: “Çözülme” (Thawing) Dönemi

   • Ağrı giderek azalır.
   • Fizik tedavi ve egzersizlerle hareket açıklığı yavaş yavaş geri gelir.
   • Bu süreç 6 ay–2 yıl arasında devam edebilir.

Yani tedavi edilse bile donuk omuz, aylar–yıllar sürebilen bir hastalıktır; ancak çoğu hastada zamanla önemli oranda düzelme sağlanabilir.

👥 Donuk Omuz Kimlerde Daha Sık Görülür?

Toplumda görülme oranı yaklaşık %2–5 civarındadır.

Daha sık görüldüğü gruplar:

• 40–60 yaş arası yetişkinler
• Kadınlar (erkeklere göre daha sık)
• Diyabet (şeker hastalığı) olanlar (Görülme oranı %10–20'ye kadar çıkabilir.)
• Tiroid hastalığı (hipotiroidi/hipertiroidi) olanlar
• Uzun süre omuzun hareketsiz kalmasına neden olan durumlar (Kırıklar, Ameliyatlar, Rotator manşet yırtığı sonrası)
• Kalp–akciğer hastalıkları, Obezite ve sigara gibi faktörler

🔬 Donuk Omuz Nasıl Tanı Konur?

• Hasta hikâyesi: Yavaş başlayan, giderek artan omuz ağrısı ve gece ağrısı, günlük işlerde belirgin kısıtlanma.
• Fizik muayene: Özellikle dış rotasyon ve abdüksiyon hareketlerinde, hem aktif hem pasif hareketlerin kısıtlı olması tipiktir.
• Görüntüleme ve testler:
  • Röntgen: Eşlik eden kemik patolojilerini dışlamak için.
  • MR/USG: Rotator manşet yırtığı gibi diğer yumuşak doku sorunlarını ayırt etmek için.
  • Kan testleri: Diyabet, tiroid veya romatolojik hastalıkları değerlendirmek için.

⚙️ Donuk Omuz Tedavi Yöntemleri

1. İlaç Tedavisi

   Ağrı kesici ve antiinflamatuar ilaçlar kısa süreli kullanılır. Diyabet, mide vb. hastalığı olan kişilerde ilaç seçimi hekim kontrolünde yapılmalıdır.

2. Fizik Tedavi ve Egzersiz (Tedavinin en önemli basamağı)

   • Germe ve hareket açıklığı egzersizleri: Sarkaç, duvar yürütme, kapsül germe hareketleri.
   • Kas güçlendirme egzersizleri: Omuz çevresi ve kürek kemiği kaslarını güçlendirme.

   Egzersizler sabırlı ve düzenli bir şekilde aylar boyunca devam etmelidir.

3. Kortizon (Steroid) Enjeksiyonları

   Özellikle ilk, ağrılı dönemde eklem içi enjeksiyon ağrı ve inflamasyonu azaltmada etkilidir. Diyabet hastalarında kan şekeri kontrolüne dikkat edilmelidir.

4. Eklem Distansiyon (Hidrodilatasyon) Uygulamaları

   Omuz eklemi içine belli bir hacimde karışım verilerek kapsülün gerilmesi ve yapışıklıkların açılması amaçlanır. Sonrasında hemen fizik tedavi başlanmalıdır.

5. Manipülasyon ve Omuz Artroskopisi (Kapalı Omuz Ameliyatı)

   Anestezi Altında Manipülasyon:

   Genel anestezi altında eklemin kontrollü hareket ettirilerek yapışıklıkların açılmasıdır. Riskleri nedeniyle dikkatli seçilmiş hastalarda uygulanır.

   Artroskopik Kapsül Gevşetme:

   Kapalı ameliyatla (omuz artroskopisi) kalınlaşmış kapsül gevşetilir. Ameliyat sonrası erken ve agresif fizik tedavi zorunludur.

   Cerrahi, dirençli ve konservatif tedaviye rağmen düzelme göstermeyen olgularda Doç. Dr. Kemal Kayaokay tarafından uygulanır.

🛡️ Donuk Omuzdan Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

• Travma/Ameliyat Sonrası: Kolun uzun süre hareketsiz kalmamasına özen göstermek ve erken egzersizlere başlamak.
• Diyabet ve Tiroid Hastalıkları: Kan şekeri ve hormon düzeylerini düzenli takip ettirmek.
• Masa Başı Çalışanlar: Gün içinde kısa germe egzersizleri yapmak ve postüre dikkat etmek.